nauka (strona 135 z 214)

W minioną niedzielę 19 listopada niebo nad południową częścią Polski przybrało ognisty kolor. Czerwony wschód słońca został uwieczniony na wielu zdjęciach, które szybko obiegły internet. Ciekawostką jest fakt, że na temat tego zjawiska pisano już we fragmencie Biblii. Wyjaśniamy, na czym ono polega.

Piątek 17 listopada 2023 r. był pierwszym dniem, kiedy globalna temperatura była wyższa o ponad dwa stopnie Celsjusza w porównaniu do poziomu z lat 1850-1900. Informację tę przekazała Samantha Burgess, zastępczyni szefa C3S – unijnej służby ds. zmian klimatu.

Polscy naukowcy prowadzący badania w Instytucie Fizyki Jądrowej Polskiej Akademii Nauk w Krakowie (IFJ PAN) zaprojektowali tani i wydajny katalizator etanolu z nanocząsteczek stapianych laserem. To rozwiązanie wielokrotnie tańsze od konkurencyjnego katalizatora opartego o platynę.

Geologów już od dziesięcioleci intryguje obecność cienkiej warstwy na zewnętrznym obszarze metalicznego jądra Ziemi. Najnowsze badania pokazują, że może ona mieć związek z procesem przedostawania się wody z powierzchni w głąb planety.

Naukowcy z Uniwersytetu Loránda Eötvösa w Budapeszcie przeprowadzili badania, które wykazały, że małe dzieci i psy różnią się w sposobie interpretowania gestów wskazujących na jakiś obiekt. Kiedy wskazujemy na coś, dziecko skupia się na tym konkretnym przedmiocie, natomiast pies interpretuje nasz gest jako wskazówkę dotyczącą kierunku, nie zaś samego obiektu.

Jeszcze 14 listopada słynna "rogata kometa" (12P) przypominała idealnie okrągłą kulę. Następnego dnia obserwatorzy niemal jej nie poznali. Jej sylwetkę przeciął ciemny klin. Zupełnie jakby uległa rozdzieleniu.

Teleskop Hubble'a pozwolił na dokonanie dokładnych pomiarów najbliższej egzoplanety, która przypomina Ziemię. Obiekt, o którym mowa, znajduje się całkiem blisko naszej planety.

Kosmiczny Teleskop Jamesa Webba znalazł parę wodną w atmosferze pobliskiej planety WASP-107b. Jak podkreślają naukowcy, może być to ważne odkrycie w kontekście rozwoju badania planet, w tym związku między ich składem chemicznym i klimatem.

Miłośnicy spadających gwiazd mogą mieć powody do radości. W listopadzie na niebie pojawią się Leonidy, czyli najszybsze spadające gwiazdy. Kiedy i gdzie je oglądać?

Najbliższy weekend 18-19 listopada będzie obfitował w wydarzenia, będące gratką dla obserwatorów nieba. Można będzie zobaczyć nie tylko deszcz meteorów i przelot Starlinków, ale też inne atrakcje. Jeśli wszystko dobrze pójdzie to będziemy też świadkami startu Starshipa.

Wskazówki "Zegara Zagłady" są coraz bliżej symbolicznej północy, co oznacza, że ludzkość zbliża się do samozagłady i momentu, w którym Ziemia nie będzie nadawała się do mieszkania. W 2023 roku, wskazówki tego zegara zostały przesunięte o 10 sekund. Oznacza to, że do symbolicznej północy zostało tylko 90 sekund.

Profesor Łukasz Karwowski, wybitny badacz i znawca meteorytów, który zmarł niespełna rok temu, został uhonorowany poprzez nadanie jego imienia nowemu minerałowi. Został on odkryty w Jordanii przez naukowców z Uniwersytetu Śląskiego. Nazwany "karwowskiitem", minerał ten jest częścią grupy fosforanów, które są rzadko spotykane na Ziemi, a konkretnie należy do podgrupy znanego jako merrillit.

Dane pozyskane przez sondę kosmiczną Juno pozwoliły na zbadanie wewnętrznej struktury wiatrów w atmosferze Jowisza. Jak informuje NASA, zebrane informacje pokazują, że wiatry atmosferyczne na planecie przenikają do jej wnętrza w sposób cylindryczny, równolegle do osi jej rotacji.

Amerykańska (NASA) i japońska (JAXA) agencja kosmiczna łączą siły. Owoc tej współpracy może być niezwykły. Już w 2024 r. mogą wystrzelić w kosmos satelitę, jakiego dotąd świat nie widział. Chodzi o konstrukcję wykonaną z drewna.

Szympansy potrafią stosować interesującą taktykę wojenną. Naukowcy myśleli do tej pory, że w ten sposób zachowywać potrafią się tylko ludzie. Chodzi o sposób obserwacji wroga.

Leonidy, cieszą się famą "najszybszych spadających gwiazd". Te potrafiące osiągać prędkość powyżej 70 km/h meteory można obserwować w listopadzie. Wiemy, kiedy przypadnie ich największa aktywność w 2023 r.

Kosmiczny Teleskop Jamesa Webba pozwolił na odkrycie drugiej i czwartej odległej galaktyki od Ziemi. Naukowcy potwierdzają, że są one większe, niż typowe galaktyki zlokalizowane w tak dużej odległości od naszej planety.

Dzięki elektrodom wszczepionym w rdzeń kręgowy, mężczyzna zmagający się z zaawansowaną chorobą Parkinsona odzyskał możliwość swobodnego poruszania się. 63-letni Francuz jest pierwszym pacjentem, któremu wszczepiono eksperymentalny implant kręgosłupa, ale w kolejce czeka już kolejnych sześć osób.

Wiodąca teoria naukowa mówi nam o tym, że Księżyc uformował się po tym, jak nasza młoda planeta zderzyła się z innym ciałem niebieskim. Była to planeta mniej więcej rozmiarów Marsa, którą naukowcy nazwali imieniem Thea. Kolizja miała nastąpić około 60 milionów lat po narodzinach naszego Układu Słonecznego, które datuje się na około 4,57 miliarda lat temu.

Międzynarodowa Stacja Kosmiczna (ISS) ma zostać wycofana ze służby już w 2030 r. Na to, co stanie się później, pomysłów jest wiele. Jeden z dominujących polega na uruchomieniu nowej stacji o nazwie Starlab. Porozumienie technologiczne w tej sprawie zostało podpisane przez Europejską Agencję Kosmiczną (ESA), koncern Airbus Defence and Space oraz firmę Voyager Space.

Kosmiczny Teleskop Keplera zakończył swoją misję w 2018 roku, jednak pozyskane przez niego dane są nadal analizowane. Niedawno w ogromie zebranych informacji naukowcy znaleźli układ planetarny składający się z siedmiu planet. Wszystkie te światy krążące wokół gwiazdy Kepler-385 są większe od Ziemi, ale mniejsze od Neptuna.

Niemieccy astrofizycy dokonali pierwszej obserwacji atomów tlenu w atmosferze Wenus, po jej dziennej stronie. Tlen obserwowano już wcześniej po nocnej stronie sąsiedniej planety, ale nowe badania wykazały, że jest on znacznie bardziej rozpowszechniony. Odkrycia te mogą potencjalnie pomóc w lepszym zrozumieniu różnic między atmosferą Wenus i Ziemi oraz wesprzeć przyszłe misje na "bliźniaczkę Ziemi".

Złamanie pod koniec 1932 roku kodu Enigmy stanowiło jeden z największych sukcesów polskiego wywiadu w okresie międzywojennym. Przez lata był to zarazem najpilniej strzeżony sekret, a władze w Warszawie nie informowały o dokonaniu nawet najbliższych sojuszników.

Nasa Earth Obserwatory pokazało zdjęcia "krwawiącej" Ziemi. Zostały one wykonane przez astronautów przebywających na pokładzie Międzynarodowej Stacji Kosmicznej. Okazuje się, że trafili oni na zjawisko, którym potrafi przerazić Antarktyda.

Nagroda "Statek Roku" trafiła do projektu Canopée. Jest to o tyle ciekawe, że innowacyjny okręt został zaprojektowany dla Europejskiej Agencji Kosmicznej, a podwykonawcą była polska stocznia.