nauka

Przez 300 lat struny owinięte metalowym drutem odpowiadają za niskie tony instrumentów strunowych: od skrzypiec Vivaldiego i fortepianu Chopina, po gitary Metalliki. Jak opisuje serwis Nauka w Polsce, badanie dr Emily Peppers z Uniwersytetu Warszawskiego wskazuje, że ich twórcą był Olbrycht Górecki, polsko-litewski szlachcic związany z dworem Bogusława Radziwiłła.

Pod posągiem leżącego Buddy w świątyni Wat Thammachak Sema Ram w Tajlandii ekipa pracująca przy drenażu natrafiła na zbiór cennych zabytków sprzed ok. 1,3 tys. lat. Jak podaje "Popular Mechanics" powołując się na tajlandzki Departament Sztuk Pięknych, w ziemi znajdowały się m.in. złote, srebrne i brązowe ozdoby.

Jak podaje ScienceAlert, paleontolodzy odkryli w północno-zachodnich Chinach mikroskopijne fragmenty bursztynu sprzed 385 mln lat. To znalezisko przesuwa dotychczasowy rekord o 65 mln lat i pokazuje, że żywica pojawiła się na długo przed pierwszymi dinozaurami.

Nanoplastik obecny w wodzie pitnej może utrudniać zwalczanie niebezpiecznych bakterii i osłabiać skuteczność dezynfekcji. Takie wnioski płyną z badania opublikowanego w czasopiśmie "Water Research", które analizowało, jak drobne cząstki plastiku wpływają na biofilm w systemach wodociągowych.

W Poznaniu odłowiono rekordowo dużą samicę żółwia ozdobnego. Jak podaje Uniwersytet Przyrodniczy, to największy przedstawiciel tego inwazyjnego gatunku w historii miasta. Wypuszczenie takiego gada może skutkować karą administracyjną do 1 mln zł.

Kamienne wały w Górach Izerskich nie są tajemniczymi murami, lecz śladem wielowiekowej pracy osadników. Jak wynika z rozmowy z serwisem PAP Nauka w Polsce z archeologiem dr. Pawłem Dumą z Uniwersytetu Wrocławskiego, ten wyjątkowy krajobraz na Dolnym Śląsku znika, bo jego elementy wciąż traktuje się jak zwykły materiał budowlany.

Broń znajdowana w grobach egipskich księżniczek nie była wyłącznie oznaką statusu. Jak wynika z badań opisanych przez PAP, część kobiet z rodziny królewskiej sprzed ok. 4 tys. lat regularnie posługiwała się łukami, buzdyganami i sztyletami.

Badacze opisujący swoje wyniki w "Nature Climate Change" ostrzegają, że bez wyraźnego ograniczenia emisji gazów cieplarnianych syberyjska tundra może stopniowo zniknąć z map świata do 2500 r. Topnienie wiecznej zmarzliny ma przy tym uruchamiać procesy, które dodatkowo nasilą ocieplenie i mogą przynieść skutki odczuwalne daleko poza Arktyką.

Holenderscy badacze sprawdzili w modelach, czy zamknięcie Cieśniny Beringa zaporą między Alaską a Rosją mogłoby spowolnić osłabianie się AMOC – układu prądów kluczowego m.in. dla pogody w Europie. Wyniki opisane w "Science Advances" sugerują, że taki ruch w pewnych scenariuszach mógłby dać systemowi więcej czasu, ale autorzy podkreślają wstępny charakter analiz i liczne niewiadome.

Rodzina z Meyzieu pod Lyonem od kilku lat zmaga się z nietoperzami, które zadomowiły się w dachu i ścianach ich domu kupionym przez nich po pandemii COVID-19. Jak podaje France Info, po nasileniu problemu właściciele wydali 20 tys. euro na remont, ale zwierzęta wróciły wraz z czerwcową falą upałów w 2026 r.

Prof. Archibald Montgomery Low już w 1925 r. spróbował opisać, jak może wyglądać zwykły dzień człowieka przyszłości. Część jego pomysłów uznano wtedy za przesadnie śmiałe, ale po stu latach wiele z nich brzmi zaskakująco znajomo.

Badacze z British Museum, Bournemouth University i South West Maritime Archaeology Group ustalili, że wrak odnaleziony w 1995 r. w zatoce Salcombe na południu Anglii to holenderski statek handlowy Dom van Keulen. Identyfikację jednostki z ładunkiem ponad 400 złotych monet z Maroka potwierdzono dopiero po trzech dekadach.

Francuscy badacze z CNRS odnaleźli na dnie Atlantyku beczki z odpadami promieniotwórczymi, które trafiały tam przez dekady. Pobrane próbki potwierdziły obecność radionuklidów, a obserwacje pokazały, że wokół zniszczonych pojemników rozwinęły się organizmy morskie.

Badacze przeanalizowali biblijną opowieść o rozstąpieniu Morza Czerwonego i sprawdzili, czy zjawisko mogło mieć naturalne wyjaśnienie. Jak przypomina Mail Online, komputerowa symulacja wskazuje, że silny, długotrwały wiatr mógł na pewien czas odsłonić suchy pas terenu.

Powszechnie stosowane substancje słodzące mogą bezpośrednio zakłócać wzrost bakterii wspierających zdrowie jelit - wynika z badań University of Cambridge opisanych przez ScienceDaily. Najmocniejszy efekt badacze odnotowali po połączeniu izostewiolu z duloksetyną, ale podkreślają, że były to testy laboratoryjne, a nie badania z udziałem ludzi.

Analiza lotu 133 gatunków much, komarów i ich krewnych pokazuje, że większość z nich wykorzystuje podobne strategie lotu. Badacze przekonują, że o tym podobieństwie w większym stopniu niż sądzono decydują fizyczne i aerodynamiczne ograniczenia lotu.

Ponad połowa fałszywych lub wprowadzających w błąd przekazów o zdrowiu koncentruje się na szczepieniach - wynika z raportu Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu, omawianego podczas środowego posiedzenia parlamentarnego zespołu ds. HPV. Eksperci wskazują, że takie treści najmocniej osłabiają profilaktykę i coraz częściej przybierają formę pozornie praktycznych porad.

"Popular Mechanics" przypomina, jak przypadkowe prace nad brzegiem rzeki Ribble w 1840 r. doprowadziły do odkrycia skarbu z Cuerdale, uznawanego za największy wikiński depozyt znaleziony w Anglii. W zbutwiałej skrzyni leżały tysiące monet, srebrne sztabki i fragmenty ozdób, które najpewniej zakopano na początku X w.

Jak opisuje ZME Science, w obrębie Wielkiej Pacyficznej Plamy Śmieci zaczęły funkcjonować społeczności zwierząt typowych dla wybrzeży. Badacze ustalili, że organizmy żyją i rozmnażają się na plastikowych odpadach tysiące kilometrów od najbliższego lądu.

Zelandia, niemal w całości ukryta pod wodami południowego Pacyfiku, od 2017 r. figuruje w nauce jako ósmy kontynent. Najnowsze prace geologiczne i tektoniczne coraz dokładniej pokazują, kiedy i w jaki sposób oddzieliła się od dawnej Gondwany oraz jak ruchy płyt ukształtowały dzisiejszą Nową Zelandię i Nową Kaledonię.

W "Ostatniej Wieczerzy" Leonarda da Vinci badaczka Sabrina Sforza Galitzia dopatrzyła się zakodowanych wskazówek dotyczących apokalipsy. Jak przypomina IFL Science, według tej interpretacji fresk z Mediolanu we Włoszech ma zawierać daty globalnego potopu wyznaczone na 4006 r. Teza od lat spotyka się jednak z dużym sceptycyzmem.

Mityczna Itaka, ojczyzna Odyseusza, wciąż nie ma jednej pewnej lokalizacji. Jak podaje PAP, część badaczy utożsamia ją z dzisiejszą wyspą Itaką, a inni wskazują na półwysep Paliki na Kefalonii. Do sporu wraca się także przy okazji premiery filmu "Odyseja" Christophera Nolana.

Satelity NASA i innych agencji obserwują erupcję podmorskiego wulkanu w Morzu Bismarcka na północ od Papui-Nowej Gwinei. Jak podaje Science Daily, powołując się na materiał NASA Earth Observatory, aktywność wykryto 8 maja 2026 r., a naukowcy sprawdzają, czy nad powierzchnią oceanu pojawi się nowy ląd.

W Marina el-Alamein w Egipcie archeolodzy odkryli 18 grobowców z epoki ptolemejskiej lub rzymskiej. Jak opisuje Live Science, powołując się na egipskie Ministerstwo Turystyki i Starożytności, w środku znaleziono m.in. 24 tajemnicze złote "języki" - amulety umieszczane w ustach zmarłych, które według starożytnych wierzeń miały pomóc im mówić w zaświatach.

Dzięki grantowi Fundacji na rzecz Nauki Polskiej badacze z Uniwersytetu Warszawskiego oraz dwóch instytutów PAN przygotują cyfrowego bliźniaka Morza Bałtyckiego. Projekt MERMAID ma pomóc w przewidywaniu warunków na morzu, usprawnić pracę portów i żeglugi oraz wspierać reakcję na zanieczyszczenia i inne zagrożenia.