Zwiastun burzy. Gdy pojawia się E-11A BACN, konflikt wisi w powietrzu
Po skierowaniu na Bliski Wchód drugiego lotniskowca USA mają w regionie do dyspozycji ok. 500 samolotów. Choć największą uwagę przyciągają rzadziej spotykane maszyny bojowe, jak F-22 czy F-16CJ, o zamiarach Pentagonu znacznie więcej mówi przebazowanie wyjątkowych E-11A.
Amerykańskie siły na Bliskim Wschodzie systematycznie rosną. Jeszcze kilka tygodni temu atak na Iran wydawał się mało prawdopodobny, bo USA dysponowały w regionie ograniczonymi siłami, których filarem był lotniskowiec USS Abraham Lincoln.
Dziś Pentagon ma w regionie dwa okręty tej klasy – poza Lincolnem na Morzu Arabskim, na Morze Śródziemne został skierowany USS Gerald R. Ford (typu Ford). Wśród okrętów towarzyszących lotniskowcom, a także operujących na Morzu Czerwonym czy bezpośrednio w Cieśninie Ormuz, znajduje się również dziewięć niszczycieli typu Arleigh Burke.
Polska ma czego szukać w kosmosie
To jednostki wyposażone w system AEGIS odpowiedzialny za zarządzanie walką na morzu i znany przede wszystkim ze swojej funkcji przeciwlotniczej. Okręty typu Arleigh Burke zapewniają jednak nie tylko obronę przeciwlotniczą, ale także – za sprawą pocisków SM-3 – antybalistyczną, co w przypadku Iranu intensywnie rozwijającego broń tej klasy ma szczególne znaczenie.
Niszczyciele mają na pokładach także pociski manewrujące BGM-109 Tomahawk, co daje im możliwość ataku na cele położone w głębi lądu. Obok niszczycieli Pentagon ma w regionie także kilka okrętów klasy LCS (Littorail Combat Ship). To jednostki mniejsze, dostosowane do działania na płytkich wodach przybrzeżnych.
Jakie samoloty stacjonują na lotniskowcach?
Zdolności ofensywne US Navy w regionie zapewniają przede wszystkim dwa lotniskowce. Choć każdy z nich może przyjąć nawet ok. 90 samolotów i śmigłowców, ich grupy lotnicze liczą zazwyczaj ok. 75 statków powietrznych różnych typów i przeznaczenia. Tworzą one skrzydło lotnicze, w skład którego wchodzą USS Abraham Lincoln 9. (Carrier Air Wing Nine – CVW-9) i USS Gerald R. Ford 8 (Carrier Air Wing Eight - CVW-8).
To potęga, której nie powstydziłoby się średniej wielkości państwo. Dla porównania: Polska ma w tej chwili mniej niż 60 maszyn bojowych (47 F-16 i kilka ostatnich MiG-ów 29, ze względu na ograniczone możliwości FA-50GF nie są one wliczane).
Siłę uderzeniową lotniskowców zapewniają po cztery eskadry (10-14 egz.) samolotów wielozadaniowych. W przypadku USS Abraham Lincoln są to trzy eskadry samolotów F/A-18E/F Super Hornet i jedna F-35C. Na pokładzie USS Gerald R. Ford znajdują się cztery eskadry Super Hornetów.
Na każdym lotniskowcu znajduje się także po jednej eskadrze samolotów EA-18G Growler. To zbudowane na bazie Super Horneta maszyny walki radioelektronicznej (WRE) odpowiedzialne za torowanie drogi dla maszyn uderzeniowych i zwalczanie wrogiej obrony przeciwlotniczej. Uzupełnieniem maszyn bojowych są samoloty wczesnego ostrzegania E-2D Hawkeye, a także zmiennopłaty CMV-22B Osprey i śmigłowce przeznaczone m.in. do zwalczania okrętów podwodnych (działania ZOP).
Choć na pokładzie lotniskowca nie ma dedykowanych powietrznych tankowców, grupa lotnicza ma takie zdolności – ich rolę mogą pełnić odpowiednio skonfigurowane samoloty F/A-18E/F. Docelowo rolę takich maszyn mają przejąć bezzałogowce.
Nietypowe samoloty na Bliskim Wschodzie
O ile przemieszczenie na Bliski Wchód lotniskowców czy samolotów bojowych, jak F-16, F-15 czy F-35 mogłoby zostać uznane za zwykłą demonstrację siły, ocenie takiej wymyka się wysłanie bardzo dużej liczby latających cystern (obecnie może to być nawet ponad 100 maszyn) czy samolotów, których Pentagon ma zbyt mało, aby rozsyłać je po świecie wyłącznie w roli pokazu możliwości.
Do tej kategorii należą nieliczne myśliwce F-22 Raptor. To samolot będący latającym dowodem amerykańskiej supremacji w powietrzu i wyspecjalizowana maszyna przewagi powietrznej. Te pierwsze myśliwce 5. generacji, wprowadzone do służby w 2005 r., do dzisiaj nie doczekały się na świecie równorzędnego przeciwnika, choć jako potencjalny odpowiednik wymieniany jest obecnie chiński samolot J-20. Do Jordanii przerzucono eskadrę 12 egzemplarzy Raptorów.
Obok standardowych F-16C/D, Amerykanie przebazowali także co najmniej 24 samoloty F-16CJ. To maszyny w wersji Block 50/52, które ze względu na swoją rolę i wyposażenie są określane mianem "Wild Weasel" (dzika łasica). Nazwę tę nosiły na przestrzeni dekad różne typy samolotów przeznaczonych do zadań SEAD (Suppression of Enemy Air Defenses), czyli neutralizacji obrony przeciwlotniczej przeciwnika.
Poza konstrukcjami bojowymi w regionie stacjonuje także co najmniej jeden samolot rozpoznawczy U-2 Dragon Lady, morskie patrolowce P-8 Poseidon, a także samoloty wczesnego ostrzegania Boeing E-3 Sentry.
E-11A BACN – latający węzeł łączności
Z punktu widzenia Iranu za poważny sygnał ostrzegawczy może być uznane wysłanie zupełnie innych maszyn: co najmniej czterech samolotów E-11A BACN. To nowa konstrukcja zbudowana na bazie samolotu Bombardier Global 6000 – pierwszy egzemplarz został przekazany amerykańskim siłom powietrznym w 2023 r.
E-11A bywa często przedstawiany jako następca samolotów rozpoznania radioelektronicznego Boeing E-8C JSTARS, jednak prowadzenie rozpoznania – choć dzięki swojemu wyposażeniu doskonale nadaje się do tej roli – to tylko jedno z jego zadań.
E-11A jest częścią rozproszonego systemu dowodzenia polem walki ABMS (Advanced Battle Management System), a jego kluczową rolę zdradza akronim BACN, czyli Battlefield Airborne Communications Node (powietrzny węzeł łączności pola walki). To samolot kluczowy dla sprawnego prowadzenia operacji lotniczych na dużą skalę.
Patrolujący E-11A pełni rolę latającego retranslatora, który pomimo istnienia wojskowych standardów przesyłania danych jest "tłumaczem" konwertującym dane w taki sposób, by zapewnić szybką i niezakłóconą komunikację pomiędzy różnymi systemami uzbrojenia. Na jego pokładzie znajduje się m.in. przekaźnik o nazwie gatewayONE odpowiedzialny za wymianę danych pomiędzy samolotami F-22 i F-35, a także bezzałogowcem XQ-58 Valkyrie.
