Iran rozwija pociski balistyczne. Zasięg obejmuje także część Europy

Izraelskie i amerykańskie ataki rakietowe i lotnicze obnażyły – po raz kolejny – słabość irańskiego lotnictwa i obrony przeciwlotniczej. Choć Iran rozwijał tę ostatnią zarówno własnymi siłami, jak i zakupami w Rosji czy Chinach, fakty są jednoznaczne: dla nowoczesnego lotnictwa większym problemem jest obecnie tzw. bratobójczy ogień, niż przeciwdziałanie ze strony obrony powietrznej Iranu.

Pomimo tego Iran zachował zdolność do odpowiedzi i razi cele nie tylko w Izraelu, ale także w krajach regionu, które – według Teheranu – sprzyjają obecnie Stanom Zjednoczonym. Trafione zostały obiekty w Arabii Saudyjskiej, Bahrajnie, Katarze, Kuwejcie czy Zjednoczonych Emiratach Arabskich. Iran zaatakował także brytyjską bazę wojskową w Akrotiri na Cyprze.

Część tych ataków jest wykonywana z użyciem różnych dronów, jak znany z wojny w Ukrainie Shahed-136, jednak Iran wystrzeliwuje także setki pocisków balistycznych różnych typów. O ile drony można zwalczać przy pomocy lufowych i rakietowych systemów przeciwlotniczych, samolotów czy w niektórych przypadkach także śmigłowców, pociski balistyczne to cel znacznie trudniejszy i bardziej wymagający.

Choć z reguły poruszają się po przewidywalnej trajektorii, lecą bardzo szybko, niekiedy w przestrzeni kosmicznej, a opadając na cel uzyskują prędkość nawet kilkanaście razy większą od prędkości dźwięku. Stawia to wysokie wymagania zarówno przed radarami, jak i pociskami antybalistycznymi, które zazwyczaj muszą zniszczyć cel nie detonacją głowicy, ale bezpośrednim trafieniem (hit-to-kill).

Nie każdy system przeciwlotniczy jest do tego zdolny – na Bliskim Wschodzie są to amerykański THAAD, izraelski Arrow-3, Patriot z pociskami PAC-3 MSE czy okręty z systemem AEGIS BMD i pociskami SM-3 czy SM-6.

Odpowiednie pociski są jednak drogie i stosunkowo nieliczne. Mimo technicznej przewagi Izraela i Stanów Zjednoczonych dalszy przebieg konfliktu może zależeć od tego, kto wcześniej wyczerpie swoje zapasy – Iran odpowiadający na ataki pociskami balistycznymi i dronami, czy kraje regionu i zgromadzone na Bliskim Wschodzie siły USA, których zasoby antyrakiet nie są nieograniczone. Alternatywą dla takiego scenariusza pozostaje zniszczenie irańskich wyrzutni.

Iran od lat konsekwentnie rozwija swoje pociski balistyczne. Jeszcze pod koniec XX wieku, na bazie pozyskanych z Libii pocisków Scud opracował własne pociski Shahab-1 i – dzięki współpracy z Koreą Północną - Shahab-2 o zasięgu 300 i 500 km.

Kolejnym etapem rozwoju tej broni jest Shahab-3 o zasięgu (w zależności od wariantu) 1,3 – 2 tys. km i bazujący na nim pocisk Emad o zwiększonej celności, dysponujący głowicą bojową zdolną do manewrowania i zmiany trajektorii.

Na pocisku Shahab-3 bazuje także pocisk Ghadr-110 (zasięg do 2 tys. km), użyty przez Huti podczas jednego z ataków na Izrael. Pocisk ten został zniszczony poza ziemską atmosferą przez izraelski system Arrow-3, co stanowi prawdopodobnie pierwszy udokumentowany przypadek prowadzenia działań wojennych w kosmosie.

Według źródeł izraelskich zasięg pocisków Ghadr-110 czy Emad może być znacząco większy od deklarowanego i sięgać nawet 3 tys. km. Oznacza to, że – teoretycznie – w zasięgu najcięższych pocisków balistycznych, jakimi dysponuje Iran, może znajdować się także Polska.

Pociski te są napędzane ciekłym paliwem, co komplikuje obsługę i wydłuża czas potrzebny do startu, jednak ich zaletą jest duża masa głowicy bojowej, w większości przypadków przekraczająca tonę.

Obok pocisków zasilanych ciekłym paliwem, Teheran rozwija także broń balistyczną zasilaną paliwem stałym – prostszą w obsłudze i magazynowaniu. Należą do niej pociski z rodziny Fateh (zasięg 300-750 km), a także mocno promowane przez propagandę Teheranu Fattah-1 i Fattah-2.

Te ostatnie są przedstawiane jako broń hipersoniczna, zdolna do manewrowania i mylenia obrony antybalistycznej. Nie ma jednak dowodów, że pociski te faktycznie mają takie cechy, ani że zostały dopracowane na tyle, by można było użyć ich w walce.

Na bazie pocisku Shahab-3 Iran opracował także pocisk Sejil napędzany stałym paliwem. 22-tonowy pocisk może być wystrzeliwany z mobilnych wyrzutni, przenosi głowicę o masie do 1500 kg, a jego zasięg jest szacowany na 2-2,5 tys. km.

Za najbardziej zaawansowane irańskie pociski balistyczne uchodzą obecnie pociski z rodziny Khorramshahr (Chorramszahr), których elementy przypominają te z północnokoreańskich pocisków Hwasong-12. Choć są napędzane ciekłym paliwem, zaprojektowano je tak, by po zatankowaniu mogły być długotrwale składowane w gotowości, co skraca czas odpalenia do 12 minut.

Zasięg najnowszego z nich – Khorramshahr-4 – jest szacowany na co najmniej 2 tys. km, a masa głowicy bojowej na 1,8 tony. Khorramshahr-4 jest uważany za potencjalnego nosiciela ewentualnej irańskiej głowicy jądrowej, w tym także ładunku wielogłowicowego MIRV, dzięki któremu jeden pocisk może zaatakować kilka celów.

W kontekście pocisków balistycznych nie można pominąć irańskiego programu kosmicznego. Iran jest jednym z niewielu państw, zdolnych do samodzielnego wynoszenia ładunków w kosmos. Choć na razie jego zdolności są ograniczone, rozwój zdolności kosmicznych od lat budzi niepokój Pentagonu i Izraela.

Wynika to z faktu, że rakiety służące do wynoszenia ładunków na orbitę mogą zostać użyte w roli broni – przenikanie się sektora kosmicznego i obronnego było typowe dla wczesnego etapu eksploracji kosmosu prowadzonej przez USA i ZSRR w latach 50. i 60. XX wieku.

Z tego powodu – co ujawnił "The New York Times" – irański program kosmiczny stał się celem intensywnego sabotażu, prowadzonego przez CIA. Amerykanie zdołali zakłócić łańcuch dostaw, w wyniku czego do rakiet trafiały wadliwe części. Efekty tych działań okazały się spektakularne – zdaniem "NYT" aż 67 proc. irańskich testów rakiet kosmicznych zakończyło się niepowodzeniem.

Pomimo tego postęp jest widoczny. O ile irańskie rakiety z rodziny Safir początkowo zapewniały możliwość wyniesienia 60-kg ładunku na orbitę o wysokości do 300 km, ich następca – rakieta Simorgh – jest w stanie wynieść 350 kg na 500-km orbitę. Irańska Agencja Kosmiczna rozwija także inne rakiety nośne. Przeprowadziła także testy z wysłaniem na orbitę i powrotem na Ziemię żywych zwierząt (rezusy Fargam i Pishgam) i – zdaniem źródeł izraelskich – pracuje nad załogową misją kosmiczną.