Jeziora w Amazonii gotują się w upale. To oznacza śmierć dla zwierząt

Naukowcy z Brazylii przeanalizowali jeziora w Amazonii, wykorzystując dane satelitarne z września i października 2023 r., kiedy region dotknęły silne upały i susza. Zjawiska te doprowadziły do najniższego w historii poziomu wody. Wyniki opublikowali w czasopiśmie "Science".

Naukowcy przeprowadzili pomiary temperatury wody w 10 amazońskich jeziorach w czasie fali gorąca i suszy w 2023 roku. Wyniki połączyli z danymi satelitarnymi. W 5 z 10 badanych jezior odnotowali wyjątkowo wysokie dzienne temperatury wody, przekraczające 37 st. C, podczas gdy zwykle wynoszą ok. 30 st. C.

Najwyższą wartość odnotowano w Jeziorze Tefe w północno-wschodniej Brazylii - w październiku 2023 r. woda miała tam 41 st. C - czyli więcej niż w przeciętnej kąpieli termalnej. Co istotne, podwyższona temperatura dotyczyła nie tylko powierzchni. Gorącą wodę rejestrowano także na głębokości blisko dwóch metrów. Ayan Santos Fleischmann, główny autor badania i hydrolog z Instytutu Zrównoważonego Rozwoju Mamiraua w Brazylii, stwierdził, że takie wartości na tych głębokościach są "prawdopodobnie bezprecedensowe, choć brakuje długoterminowych obserwacji", które pozwoliłyby porównać je z przeszłością.

Według naukowców zestaw czynników, takich jak wyjątkowo niski poziom wody, silne nasłonecznienie, słaby wiatr i duże zmętnienie, stworzył sprzyjające warunki do gwałtownych zmian w jeziorach Amazonii. Badacze podkreślają, też, że to właśnie niska prędkość wiatru odgrywa kluczową rolę - nawet większą niż sama temperatura powietrza. Przy niemal bezwietrznej pogodzie ograniczone parowanie i słabe nocne chłodzenie sprawiały, że jeziora mogły stopniowo nagrzewać się pod wpływem intensywnego promieniowania słonecznego i bezchmurnego nieba.

Wysoka temperatura miała bezpośredni wpływ na faunę. Jak wskazał Fleischmann, wartości te "przekroczyły tolerancję termiczną wielu zwierząt wodnych". Między wrześniem i październikiem 2023 r. w Jeziorze Tefe znaleziono ponad 200 martwych delfinów. Autorzy badania podejrzewają, że ciepło mogło zakłócić pracę ich mózgów, co tłumaczyłoby, dlaczego nie szukały chłodniejszych miejsc. W jednym ze zbiorników wysoka temperatura zabiła również 3 tys. ryb.

Na trudne warunki natknęli się także lokalni rybacy. Tysiące osób zostały pozbawione żywności, wody i leków.

Dodatkowo badacze ustalili, że jeziora w Amazonii ocieplają się w szybkim tempie - od około 0,3 do 0,8 stopnia Celsjusza na dekadę w ciągu ostatnich 30 lat, co stanowi wartość znacznie wyższą od średniej globalnej. Naukowcy zwracają też uwagę, że podczas suszy w 2024 roku wiele jezior w regionie uległo dramatycznemu skurczeniu. Przykładowo, jezioro Tefé straciło aż 75 procent swojej powierzchni, a jezioro Badajós - aż 90 procent.

"Jeziora Amazonii stoją w obliczu długotrwałego procesu ocieplenia, prawdopodobnie związanego ze zmianami klimatu i globalnym ociepleniem" - przekazał Fleischmann.