zmiany klimatu

Wieloletnie badania naukowców z Uniwersytetu Jagiellońskiego na szwedzkiej Gotlandii pokazują, że ocieplający się klimat przesuwa terminy lęgów ptaków i może wpływać na ich zdolność dostosowania się do środowiska. Jak informuje serwis PAP Nauka w Polsce, skutki tych zmian mogą sięgać dalej niż pojedynczy sezon i dotyczyć także tempa ewolucji populacji.

Do Polski dotarła fala wysokich temperatur, a wraz z nią rośnie ryzyko odwodnienia i udaru cieplnego. Specjaliści podkreślają, że w czasie upałów liczy się nie tylko unikanie długiego przebywania na słońcu, ale też rozsądny wybór tego, co pijemy. Niektóre popularne napoje mogą nasilać utratę płynów i pogarszać samopoczucie.

Zmieniający się klimat osłabia plony i pogarsza smak matchy, tradycyjnej japońskiej zielonej herbaty. Według pisma "Breeding Science" wyższe temperatury utrudniają uprawę liści tencha, z których powstaje charakterystyczny, intensywnie zielony proszek.

Według badania opublikowanego w "Earth's Future" Morze Kaspijskie, największy śródlądowy akwen na świecie, cofa się od lat 90. Naukowcy łączą ten proces ze zmianami klimatu i działalnością człowieka, a za kluczowy problem uznają coraz mniejszy dopływ wody z rzek zasilających zbiornik. Podkreślają również, że może to oznaczać, że jezioro to czeka bliski koniec.

Analiza opublikowana w czasopiśmie Evolving Earth sugeruje, że największe geologiczne kryzysy na Ziemi mogą pojawiać się w rytmie ok. 27,5 mln lat. Geolog Michael Rampino z New York University w USA prześledził 89 zdarzeń z ostatnich 260 mln lat i uznał, że sygnał takiego cyklu jest dziś lepiej widoczny niż w starszych badaniach.

Sikora bogatka, jeden z najbardziej rozpoznawalnych ptaków Europy, może w przyszłości znaleźć się pod silną presją ocieplenia klimatu. Jak opisuje Daily Tribune, problemem nie jest sam wzrost temperatury, lecz coraz większe rozminięcie się terminu lęgów z dostępnością pokarmu dla piskląt.

Ziemia Marii Byrd w zachodniej Antarktydzie pozostaje największym obszarem na Ziemi, do którego nie zgłosiło roszczeń żadne państwo. Teren o powierzchni 1,6 mln km kw. coraz mocniej przyciąga badaczy klimatu, a zarazem wpisuje się w strategiczną rywalizację największych graczy.

Badacze opisujący swoje wyniki w "Nature Climate Change" ostrzegają, że bez wyraźnego ograniczenia emisji gazów cieplarnianych syberyjska tundra może stopniowo zniknąć z map świata do 2500 r. Topnienie wiecznej zmarzliny ma przy tym uruchamiać procesy, które dodatkowo nasilą ocieplenie i mogą przynieść skutki odczuwalne daleko poza Arktyką.

Holenderscy badacze sprawdzili w modelach, czy zamknięcie Cieśniny Beringa zaporą między Alaską a Rosją mogłoby spowolnić osłabianie się AMOC – układu prądów kluczowego m.in. dla pogody w Europie. Wyniki opisane w "Science Advances" sugerują, że taki ruch w pewnych scenariuszach mógłby dać systemowi więcej czasu, ale autorzy podkreślają wstępny charakter analiz i liczne niewiadome.

Jak informuje TVP3 Kielce, poziom wody w zalewie Chańcza obniżył się w ostatnich miesiącach o ponad trzy metry. Skutki odczuwają już mieszkańcy i przedsiębiorcy żyjący z turystyki, a Wody Polskie tłumaczą sytuację suszą hydrologiczną i niskim dopływem do zbiornika.

Na tropikalnym Pacyfiku umacnia się El Niño 2026, a jego rozwój widać nie tylko w temperaturze wody, ale też w wysokości powierzchni oceanu. Jak wynika z obserwacji NASA, NOAA i satelity Sentinel-6 Michael Freilich, układ gromadzi pod powierzchnią coraz więcej ciepła, co może w kolejnych miesiącach wpłynąć na pogodę w wielu regionach świata.

Jezioro Velence, trzeci co do wielkości akwen na Węgrzech, zbliża się do rekordowo niskiego poziomu wody. Jak opisuje Euronews, połączenie długiej suszy, niedoboru opadów i błędów w gospodarce wodnej zagraża tamtejszej przyrodzie oraz letniej turystyce.

Krater Batagajka w rosyjskiej Jakucji wciąż się powiększa, a badacze wiążą ten proces z topnieniem wieloletniej zmarzliny. Jak podaje National Geographic, każdego roku zapadlisko zwiększa objętość nawet o 1 mln m sześc. To jeden z najbardziej wyraźnych sygnałów zmian zachodzących w Arktyce.

Francja odnotowała 2025 dodatkowych zgonów w ostatnim tygodniu czerwcowej fali upałów. Jak wynika z danych przywołanych przez BBC, to wzrost o niemal 30 proc. tydzień do tygodnia, a prognozy zapowiadają kolejne bardzo wysokie temperatury w części Europy.

Globalna temperatura powierzchni oceanów w czerwcu osiągnęła najwyższy poziom w historii pomiarów prowadzonych przez Copernicus. Europejski program obserwacji Ziemi ostrzega, że wraz z nasilającym się El Niño kolejne rekordy mogą paść już w najbliższych miesiącach.

Jak podaje Interesting Engineering, zespół projektu Beyond EPICA wydobył na Antarktydzie rdzeń lodowy o długości 2,8 km, który zachował ciągły zapis klimatu i atmosfery Ziemi z ostatnich 1,2 mln lat. Badacze oceniają, że dalsze analizy mogą przesunąć tę granicę nawet do 1,5 mln lat i pomóc wyjaśnić ważną zmianę w rytmie epok lodowych.

Według analizy Live Science wzrost poziomu mórz może do końca stulecia odebrać ląd części państw wyspiarskich i podważyć przyszłość wielkich miast, od Dżakarty po Bangkok. Eksperci zaznaczają jednak, że o skali strat zdecyduje nie tylko tempo zmian, ale też możliwości ochrony wybrzeży.

Jak wynika z badania opublikowanego w środę w czasopiśmie "Earth's Future", rosnące temperatury mogą nasilić w Wielkiej Brytanii gwałtowne przejścia między okresami bardzo suchymi i bardzo mokrymi. The Guardian podaje, że naukowcy ostrzegają, że taki układ może mieć katastrofalne skutki w całej Europie i utrudni jednoczesne planowanie ochrony przed powodzią i suszą.

Między 1993 a 2010 r. ubytek wód podziemnych mógł przesunąć biegun obrotowy Ziemi o ok. 80 cm i dołożyć 6,24 mm do globalnego wzrostu poziomu mórz. Jak opisuje Popular Mechanics, taki wniosek przyniosła analiza opublikowana w Geophysical Research Letters, która połączyła ruch wody z obserwowanym dryfem planety.

Jak podaje The Independent, w Stanach Zjednoczonych koszty chłodzenia domów mają tego lata sięgnąć najwyższego poziomu w historii. Według nowej analizy średnie gospodarstwo domowe wyda od czerwca do września ok. 792 dolarów na energię elektryczną, czyli o 10,5 proc. więcej niż rok wcześniej.

W odległych częściach Alaski w USA część rzek przybiera rdzawopomarańczowy kolor, a badacze wiążą to z ociepleniem klimatu. Jak wynika z badania opublikowanego w "Communications Earth & Environment", topniejąca zmarzlina uwalnia do wód żelazo i inne metale, co może zagrozić ekosystemom oraz społecznościom położonym niżej.

W lipcu 2024 r. na stanowisku archeologicznym Ihuatzio w meksykańskim stanie Michoacán częściowo runęła kamienna piramida. Jak opisał ScienceAlert, po długiej suszy konstrukcję osłabiły intensywne deszcze i burze, co doprowadziło do zawalenia południowej ściany jednego z najcenniejszych zabytków tego miejsca.

To już się dzieje: wraz z ocieplającym się klimatem zmieniają się zjawiska pogodowe. Jak opisuje ScienceAlert, dwa nowe badania opublikowane w "Nature" i "Nature Climate Change" wskazują, że spadające bryły lodu będą większe, a więc bardziej niszczące. Naukowcy prognozują też, że grad może częściej pojawiać się bliżej biegunów i poza szczytem lata.

Wysoki komisarz Narodów Zjednoczonych ds. praw człowieka, Volker Türk, zaapelował w Strasburgu o lepszą ochronę aktywistów i obrońców ziemi. Według informacji przekazanych przez ONZ w ciągu ostatnich trzech lat na świecie zabito lub uznano za zaginionych niemal 600 takich osób, a w dziesiątkach państw trafiały do aresztów.

Jak opisuje "The Guardian", w Czechach trwają prace nad odmianami chmielu, które lepiej wpasują się w zmieniający się klimat. To odpowiedź na coraz większe problemy z uprawą Saazu, jednej z najważniejszych odmian dla czeskiego pilznera i eksportu do zagranicznych browarów.