Poradnik: Optymalna konfiguracja UEFI i BIOS-u

Poradnik: Optymalna konfiguracja UEFI i BIOS-u
Źródło zdjęć: © chip.pl

02.06.2015 11:57, aktual.: 02.06.2015 13:04

Zalogowani mogą więcej

Możesz zapisać ten artykuł na później. Znajdziesz go potem na swoim koncie użytkownika

Zanim uruchomimy system operacyjny, pecetem kierują BIOS lub UEFI. Na tym etapie nie możemy wiele zdziałać, poza zmianą ustawień. Zazwyczaj nigdy się tym nie zajmujemy. Sięgamy do UEFI lub BIOS-u tylko wtedy, gdy system nie funkcjonuje zgodnie z naszymi oczekiwaniami lub gdy chcemy ? np. po zakończeniu wsparcia producenta dla Windows XP ? zainstalować nowy system operacyjny. W takich sytuacjach nie unikniemy konieczności zmiany ustawień BIOS-u lub UEFI.

Najważniejsze sekcje, do których musimy sięgnąć, to zazwyczaj: konfiguracja procesora, RAM i chipsetu płyty głównej (odpowiedzialnego za wyświetlanie grafiki i odtwarzanie dźwięku), jak również opcje bootowania. Konstrukcja UEFi jest zupełnie inna niż jego poprzednika BIOS-u, jednak z punktu widzenia użytkownika różnice są nieznaczne. Najbardziej zwraca uwagę układ optyczny: BIOS (Basic Input/Output System) najczęściej oferuje zawiły, tekstowy intefejs, podczas gdy UEFI (Unified Extensible Firmware Interface) można sterować poprzez graficzny interfejs za pomocą myszy.

UEFI poza funkcjami BIOS-u dysponuje również trybem kompatybilności z BIOS-em oraz opcją »Secure Boot«, która wraz z Windows 8 lub kompatybilnym Linuxem chroni komputer przed groźnymi rootkitami. Nowocześniejszy firmware pecetów UEFI oferuje lepsze zarządzanie sprzętem. Za jego pomocą możemy np. utworzyć partycje na dysku, zarządzać procesem startu komputera, a także obsłużyć dyski, których pojemność przekracza dwa terabajty. UEFI daje też możliwość włączania komputera za pośrednictwem sieci, a także zdalnego modyfikowania parametrów rozruchowych decydujących o pracy systemu operacyjnego.

Jak dostać się do BIOS-u?

Aby uzyskać dostęp do opcji konfiguracyjnych BIOS-u lub UEFI, musimy podczas startu komputera obserwować komunikaty wyświetlane na ekranie. Najczęściej, w zależności od systemu i typu komputera, wystarczy nacisnąć [F2], [F8] lub [Del]. Niektóre notebooki zostały wyposażone w specjalne sprzętowe przyciski, umożliwiające wyświetlenie okna konfiguracji BIOS-u lub UEFI. Większość producentów płyt głównych i komputerów stacjonarnych stawia na firmware American Megatrends (AMI), w efekcie konfiguracja – pomimo różnych układów optycznych i innych oznaczeń – często jest podobna, niezależnie od modelu płyty głównej. Najważniejsze oznaczenia i skróty klawiaturowe zestawiliśmy w ramce poniżej.

Obraz
© (fot. chip.pl)

Perfekcyjna konfiguracja

System będzie działał szybko i stabilnie jedynie wtedy, gdy podstawowe parametry pracy BIOS-u/UEFI są prawidłowe. W przypadku urządzeń z UEFI domyślne ustawienia są najczęściej poprawne, natomiast dla starszych płyt głównych z BIOS-em może być wymagane wprowadzenie zmian w konfiguracji.

1. CPU i RAM: sprawdzenie taktowania

Obraz
© (fot. chip.pl)

Aby się dowiedzieć, czy nasz procesor i RAM działają w optymalnym tempie, uruchamiamy w Windows programy CPU-Z (www.cpuid.com) oraz prime95 (www.mersenne.org/download). W prime95 wybieramy kolejno »Options | Torture Test | OK«, aby maksymalnie obciążyć procesor. Następnie kontrolujemy, jaką częstotliwość pracy wyświetla program w sekcji »CPU | Clocks | Core Speed« oraz czy zgadza się ona z nominalną częstotliwością taktowania. Jeśli CPU-Z nie wyświetli nominalnego wskaźnika częstotliwości, sprawdzamy te informacje na stronach ark.intel.com/pl lub products.amd.com. Aktualna częstotliwość taktowania pamięci RAM podana jest w oknie aplikacji CPU-Z na zakładce „Memory” w sekcji „DRAM Frequency”. Widoczny w tym miejscu parametr musimy podwoić w przypadku najczęściej stosowanej pamięci DDR. W zakładce „SPD” znajdują się nominalne dane określające wydajności pamięci RAM. Jeśli sprawdzone przez nas częstotliwości taktowania CPU i RAM wydają się za niskie, w następnym kroku upewniamy się, czy możemy dokonać zmian w
BIOS-ie lub UEFI.

2. Ustawiamy częstotliwość zegarów CPU i RAM

Obraz
© (fot. chip.pl)

Restartujemy komputer i wywołujemy BIOS/UEFI. Wyszukujemy opcje umożliwiające określenie częstotliwości taktowania dla CPU i RAM. W przypadku płyt głównych Asusa odpowiednie opcje znajdziemy w menu »Al Tweaker«. Największą stabilność działania komputera zapewni ustawienie wszystkich wartości na »Auto«.

3. Konfigurujemy komponenty płyty głównej

Obraz
© (fot. chip.pl)

Za pośrednictwem BIOS/UEFI skonfigurujemy parametry pracy komponentów komputera, w tym kontrolera napędu, który w urządzeniach z BIOS-em najczęściej ma niepoprawne domyślne ustawienia – zamiast tybu »IDE«, dla optymalnej wydajności powinniśmy wybrać opcję »AHCI« (choć niektóre systemy Live – np. do tworzenia partycji – potrzebują ustawienia »IDE«). W przypadku płyty głównej z AMI-BIOS-em dokonamy wyboru, wskazując w menu »Configuration | Configure SATA as«, w menu UEFI klikamy »Advanced | SATA Configuration«. Nieużywane komponenty, takie jak FireWire, porty COM i LPT, możemy wyłączyć w menu BIOS-u UEFI, wybierając »Advanced | Onboard devices configuration«.

4. Specjalność UEFI: Secure Boot

Obraz
© (fot. chip.pl)

W komputerach z Windows 8 OEM konfiguracja UEFI przeszkadza w instalacji innego systemu operacyjnego oraz uruchamianiu systemów Live-DVD. Aby pozbyć się tej blokady, zmieniamy w menu UEFI »Boot | CSM« opcję »Launch CSM« na »Enabled«. Aktywowanie CSM spowoduje, że UEFI będzie zachowywał się w odniesieniu do systemu operacyjnego jak zwykły BIOS. Opcja »Secure Boot«, która udaremnia ataki rootkitów, wówczas nie zadziała.

Wydobywanie zapasów mocy

Ustawienia BIOS/UEFI stanowią punkt wyjścia do tego, by wskutek przetaktowania CPU i RAM-u uzyskać większą wydajność sprzętu. Nowoczesne płyty główne pomagają użytkownikowi nawet w automatycznym określeniu granic możliwości sprzętu – jeśli będziemy korzystać z gotowych profili, zachowamy gwarancję na płytę główną.

1. Przetaktowanie procesora

Obraz
© (fot. chip.pl)

Jeśli mamy wrażenie, że naszemu komputerowi w niewielkim stopniu brakuje wydajności, można podnieść częstotliwość taktowania CPU o kilka punktów procentowych. W przypadku płyt głównych Asusa w BIOS-ie UEFI w sekcji »Al Tweaker« możemy wybrać moduł »AI Overclock Tuner«, który automatycznie podnosi częstotliwości taktowania dla pamięci i mnożnik CPU do wartości, które zależą od specyfikacji naszych komponentów. W naszym testowym komputerze z procesorem AMD Phenom II X6 1090 T uzyskaliśmy, korzystając z opcji BIOS-u/UEFI, ok. 4-procentowy wzrost wydajności, zmierzony prostym benchmarkiem NovaBench.

2. Optymalne wykorzystanie pamięci RAM

Obraz
© (fot. chip.pl)

Wiele nowych modułów RAM dostarcza szczegółowych informacji o parametrach pracy w postaci plików XMP lub AMP – dla UEFI to gotowe dane pozwalające dobrać parametry przetaktowania komponentów. Jeśli aktywujemy w menu UEFI overclocking z wykorzystaniem XMP (Intel) lub AMP (AMD), płyta główna wykorzysta maksymalną wydajność modułów RAM.

3. Zapis profili

Obraz
© (fot. chip.pl)

UEFI i nowsze wersje BIOS-u oferują możliwość zapisywania ustawień w jednym z kilku profili. Dzięki temu restartując komputer możemy stosownie do potrzeb wybrać profil z ustawieniami przetaktowanymi z myślą o wydajności, lub z oszczędnymi i cichszym ustawieniami standardowymi, bez konieczności modyfikowania za każdym razem poszczególnych parametrów pracy PC.

Polecamy w wydaniu internetowym chip.pl: Znamy oficjalną datę premiery Windows 10

Oceń jakość naszego artykułuTwoja opinia pozwala nam tworzyć lepsze treści.
Wybrane dla Ciebie
Komentarze (20)