Nowa mapa Drogi Mlecznej. Gaia odkrywa tajemnice kosmosu

Europejska sonda Gaia dostarczyła naukowcom przełomowych danych, które pozwoliły na stworzenie trójwymiarowej mapy obszarów Drogi Mlecznej, gdzie powstają nowe gwiazdy. Jak podaje Polska Agencja Prasowa, analiza obejmująca aż 44 miliony gwiazd, w tym 87 niezwykle rzadkich gwiazd typu O, pozwoliła odwzorować strukturę przestrzeni w promieniu 4 tysięcy lat świetlnych od Słońca, które znalazło się w centrum mapy. To pierwsze tak dokładne ujęcie procesów gwiazdotwórczych w naszym kosmicznym sąsiedztwie.

Na podstawie zebranych danych opracowano wizualizację, dzięki której można zobaczyć, jak wyglądałaby ta część galaktyki zarówno z zewnętrznej perspektywy, jak i podczas wirtualnego przelotu przez nią. Jak podkreśla Lewis McCallum z Uniwersytetu w St Andrews, nigdy wcześniej nie powstał model rozmieszczenia zjonizowanego gazu w lokalnym obszarze Drogi Mlecznej, który tak wiernie odpowiadałby obserwacjom prowadzonym przez inne teleskopy. Otwiera to nowe możliwości badania procesów prowadzących do narodzin gwiazd i lepszego zrozumienia ewolucji naszej galaktyki.

Eksperci zaznaczają, że mapowanie i badanie obszarów kosmosu, gdzie powstają gwiazdy, jest wyjątkowo trudne z powodu gęstych obłoków gazu i pyłu. Gaia pozwala zobaczyć, ile światła gwiazd jest blokowane przez pył, co umożliwia tworzenie trójwymiarowych map pokazujących rozmieszczenie pyłu i zjonizowanego wodoru.

Nowa mapa obejmuje trójwymiarowe widoki takich obiektów jak Mgławica Guma, Mgławica Ameryka Północna, Mgławica Kalifornia oraz superbąbel Orion–Erydan. Umożliwia ona „przelot” wokół, przez i ponad tymi obszarami, w których znajdują się kolebki gwiazd. Dzięki niej naukowcy mogą lepiej zrozumieć, jak olbrzymie gwiazdy typu O oddziałują na gaz w naszej galaktyce.

Gwiazdy typu O to bardzo rzadkie, młode, masywne i niezwykle jasne obiekty, które emitują intensywne promieniowanie ultrafioletowe. To promieniowanie jest tak energetyczne, że potrafi wybijać elektrony z atomów wodoru, co pomaga w identyfikacji miejsc narodzin gwiazd.

Sascha Zeegers z ESA wyjaśnia, że mapa w przejrzysty sposób pokazuje, jak promieniowanie masywnych gwiazd jonizuje otaczające je ośrodki międzygwiazdowe. W przyszłości mapa ma objąć jeszcze większy obszar Drogi Mlecznej. Lewis McCallum dodaje, że stworzenie mapy sięgającej 4 tys. lat świetlnych od Słońca wymagało ogromnej mocy obliczeniowej, a naukowcy mają nadzieję na jej rozszerzenie wraz z publikacją nowych danych przez Gaię.