Trwa ładowanie...

50 lat temu wystrzelono w kosmos pierwszy polski instrument badawczy

Dokładnie 50 lat temu miało miejsce wiekopomne wydarzenie w historii polskiej nauki i astronomii. Polacy posłali w kosmos pierwszą rakietę zawierającą zestaw instrumentów badawczych.

Share
50 lat temu wystrzelono w kosmos pierwszy polski instrument badawczy
d4d7n01

28 listopada 1970 roku rozpoczęła się era polskich obserwacji satelitarnych Słońca i badań kosmosu. Wtedy to skonstruowany w Centrum Badań Kosmicznych PAN Zakładu Fizyki Słońca we Wrocławiu spektroheliograf rentgenowski wyleciał w przestrzeń kosmiczną dzięki radzieckiej rakiecie Wertikal-1, która go tam przeniosła.

Rakieta uległa zniszczeniu, gdy próbowała przelecieć przez atmosferę, ale instrument przetrwał i był wykorzystywany także w kolejnych misjach. Służył do pomiarów widma rentgenowskiego promieniowania Słońca.

Podbój kosmosu, pieniądze i polskie firmy

Inicjatywa ta zrodziła się z radzieckiego programu Interkosmos, który pozwolił państwom uzależnionym od ZSRR brać udział w badaniach, czy też eksploracji kosmosu. To dzięki niemu Mirosław Hermaszewski mógł jako pierwszy i jedyny Polak w historii, odbyć lot kosmiczny będąc zarazem przedstawicielem czwartego na świecie kraju, który wyleciał w kosmos.

d4d7n01

Nikt z naukowców z wrocławskiego instytutu nie miał doświadczenia w konstruowaniu aparatury służącej do pomiarów obiektów w kosmosie, ale ekipa pod wodzą profesora Jana Mergentalera czuła, że nie może odrzucić takiej szansy.

Spektroheliograf rentgenowski był złożony z systemu piętnastu kamer. W roku 1970 nie istniała jednak technologia łączności pozwalająca na przesyłanie obrazu za pomocą fali radiowych.

Dlatego jedyną nadzieją był bezpieczny powrót instrumentu pomiarowego z przestrzeni kosmicznej na Ziemię, unikając spalenia w atmosferze. Sztuka ta udała się, a rakieta przebywała na wysokości 500 kilometrów. Cała akcja trwała krótko, bo zaledwie pół godziny, z czego 10 minut rakieta przebywała w kosmosie, ale stanowiła przełomowy moment dla nauki.

d4d7n01

Dzięki pracy wykonanej przy tym projekcie i pomiarom, jakie udało się uchwycić, polscy naukowcy dokonali wielkiego postępu w kierunku tworzenia aparatury pomiarowej, wykorzystywanej do badań kosmosu w dalszych latach przez badaczy z całego świata.

Jak się okazało, spektrograf został wystrzelony w bardzo korzystnym momencie. Instrument uchwycił pojawiające się cyklicznie na powierzchni Słońca plamy o silnej aktywności. "Mieliśmy dużo szczęścia" – mówi dr Zbigniew Kordylewski, jeden ze współtwórców spektrografu.

NASA pokazała niesamowitą wizualizację Wielkiej Mgławicy Oriona. Spektakularny widok

Eksperci CBK PAN w trakcie wydarzenia World Space Week Wrocław w sobotę 29 listopada przybliżą historię 50 lat wrocławskich obserwacji Słońca. O godzinie 18:00 czasu polskiego odbędzie się specjalna transmisja z udziałem m.in. dra Zbigniewa Kordylewskiego oraz prof. Janusza Sylwestra, którą można oglądać na YouTube.

Masz newsa, zdjęcie lub filmik? Prześlij nam przez dziejesie.wp.pl
d4d7n01

Podziel się opinią

Share
d4d7n01
d4d7n01
Więcej tematów