Fenomenalne zdjęcia plam na Słońcu. To źródło rozbłysków klasy X
Takie obserwacje należą do rzadkości. Naukowcom udało się ostatnio zarejestrować na zdjęciu wyjątkowo szczegółowy obraz regionu Słońca, który był źródłem dwóch silnych rozbłysków klasy X. Obserwacje z teleskopu GREGOR na Teneryfie odsłoniły złożone pola magnetyczne i początki zapłonu rozbłysków.
Naukowcy korzystający z 1,5‑metrowego teleskopu GREGOR w Obserwatorium Teide na Teneryfie zarejestrowali ewolucję dwóch silnych rozbłysków klasy X z 10 i 11 listopada 2025 r. Materiał pokazuje najaktywniejszą w 2025 r. grupę plam i szczegóły pól magnetycznych, które niezwykle trudno było uchwycić z Ziemi. Efektem tych rozbłysków były wyraźne zorze polarne, które w kolejnych dniach pojawiły się na nocnym niebie naszej planety.
Naukowcy z Instytutu Astrofizyki Leibniza w Poczdamie (AIP) podkreślają w swoim komunikacie, że prowadzenie takich obserwacji należy do niezwykle trudnych zadań. Nigdy nie wiadomo, kiedy akurat dojdzie do rozbłysku. Bardzo często w jego zaobserwowaniu przeszkadzają chmury, warunki atmosferyczne, brak teleskopu skierowanego na konkretny obszar Słońca, czy w końcu fakt, iż do rozbłysku dochodzi po przeciwnej od Ziemi stronie Słońca. Tym razem jednak było inaczej.
Aktywny region NOAA 14274 wygenerował łącznie 135 rozbłysków klasy C, 15 klasy M i pięć klasy X. Rozbłyski klasy X to najsilniejsza kategoria w skali opartej na emisji rentgenowskiej. Rozbłysk klasy X5.1 z 11 listopada 2025 r. był szóstym najsilniejszym w całym 25. cyklu słonecznym. Obydwóm rozbłyskom z listopada towarzyszyły szybkie koronalne wyrzuty masy skierowane w stronę Ziemi i spowodowane przez nie silne zorze polarne.
Cykl słoneczny 25 rozpoczął się w grudniu 2019 r. i osiągnął swoje maksimum w połowie 2025 r. Do tej pory zarejestrowano mniej niż 100 rozbłysków X. Opisywany tutaj obszar aktywny NOAA 14274 wyróżniał się złożoną strukturą wielu plam, co czyniło go idealnym celem dla obserwacji prowadzonych w wysokiej rozdzielczości.
Zespół użył czterech szybkich kamer systemu High‑resolution Fast Imager. Wykonano skan mozaikowy 7 × 4 punktów na tarczy, w 14 minut, obejmujący obszar o wymiarach ok. 175 tys. km × 110 tys. km. Szczegółowa obróbka tak uzyskanych zdjęć pozwoliła wydobyć z nich wszystkie drobne struktury powierzchni Słońca. Już 30 minut później region ten wyemitował rozbłysk klasy X1.2.
W listopadowej kampanii zebrano prawie 40 tys. zestawów danych obserwacyjnych. Opublikowane powyżej fotografie o wysokiej rozdzielczości stanowią dopiero wstępną prezentacją materiału badawczego. AIP zapowiada kolejne analizy, które mają pogłębić obraz dynamiki pól magnetycznych i mechanizmów powstawania rozbłysków.
