Śmigłowce szturmowe świata. Program Kruk – w poszukiwaniu następcy polskich Mi-24

Śmigłowce szturmowe świata. Program Kruk – w poszukiwaniu następcy polskich Mi-2401.05.2022 19:31
Śmigłowiec Boeing AH-64 Apache
Śmigłowiec Boeing AH-64 Apache
Źródło zdjęć: © Flickr, Lic. CC BY 2.0, Nicky Boogaard

Program Kruk, zakładający pozyskanie przez Polskę nowych śmigłowców szturmowych, dostał niespodziewanego przyspieszenia. Atak Rosji na Ukrainę sprawił, że odwlekane latami poszukiwania następcy niemodernizowanych Mi-24 trafiły wysoko na listę priorytetów. Jakie śmigłowce szturmowe są obecnie eksploatowane na świecie?

Szef MON, Mariusz Błaszczak, poinformował 21 kwietnia 2022 roku o rozmowach z amerykańskim sekretarzem obrony, dotyczących śmigłowców uderzeniowych dla Polski. Polski minister przyznał, że pod uwagę brane są śmigłowce produkowane w Stanach Zjednoczonych.

W praktyce oznacza to, że wybór śmigłowca uderzeniowego dla Polski został ograniczony do dwóch typów maszyn: Bell AH-1Z Viper i Boeing AH-64 Apache.

Dlatego przedstawionych poniżej maszyn (z amerykańskimi wyjątkami) nie należy traktować jako potencjalnych uczestników programu Kruk – to przegląd śmigłowców szturmowych, produkowanych i eksploatowanych obecnie na świecie,

Agusta A129 Mangusta (Włochy)

Śmigłowiec Agusta A129 Mangusta
Źródło zdjęć: © Aldo Bidini, Lic. CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons
Śmigłowiec Agusta A129 Mangusta

Włochy były pierwszym krajem zachodniej Europy, który podjął trud samodzielnego opracowania śmigłowca szturmowego. Prace nad nim rozpoczęły się jeszcze w latach 70., a pierwsze śmigłowce trafiły do służby na początku lat 90. XX wieku.

Mangusta była początkowo wyspecjalizowanym śmigłowcem przeciwpancernym, jednak modernizacje sprawiły, że obecnie jest w stanie wykonywać znacznie bardziej zróżnicowane zadania.

Bell AH-1Z Viper (USA)

Śmigłowiec AH-1Z Viper
Źródło zdjęć: © Domena publiczna | Lance Cpl. Clare McIntire
Śmigłowiec AH-1Z Viper

Bell AH-1Z Viper wywodzi się od pierwszego śmigłowca szturmowego świata – modelu AH-1 Cobra, opracowanego podczas wojny w Wietnamie na bazie uniwersalnej maszyny Bell UH-1 Iroquois. Mimo tak długiej historii Viper jest śmigłowcem nowym – jego projekt został opracowany na początku wieku, a produkcja seryjna ruszyła w 2010 roku.

Śmigłowce tego typu są eksploatowane m.in. przez amerykański Korpus Piechoty Morskiej. W Europie maszyny tego typu zamówiły Czechy. Viper to najprawdopodobniej jeden z dwóch typów śmigłowców, które bierze pod uwagę Polska.

Boeing AH-64 Apache (USA)

Śmigłowiec Boeing AH-64 Apache (wersja WAH-64D Apache Longbow)
Źródło zdjęć: © Domena publiczna
Śmigłowiec Boeing AH-64 Apache (wersja WAH-64D Apache Longbow)

Apache został zaprojektowany w latach 70. jako alternatywa dla AH-1 Cobra – armia potrzebowała śmigłowca o innej charakterystyce niż piechota morska, z większą siłą ognia i odporniejszą konstrukcją.

AH-64 został zoptymalizowany do misji NOE (Nap Of the Earth), podczas których śmigłowiec operuje na minimalnej wysokość, z wykorzystaniem rzeźby terenu, co utrudnia jego wykrycie i zwiększa szanse na przetrwanie. Zalety Apache’a doceniło wielu odbiorców – różne wersje tej maszyny są eksploatowane w 17 krajach. Apache jest także jednym z dwóch typów śmigłowców, które bierze pod uwagę Polska.

Changhe WZ-10 (Chiny)

Śmigłowiec Changhe WZ-10
Źródło zdjęć: © Airliners.net, Lic. CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons
Śmigłowiec Changhe WZ-10

Historia tego śmigłowca rozpoczęła się po masakrze na Placu Tiananmen. Przed tym wydarzeniem Chiny prowadziły negocjacje z USA w sprawie pozyskania śmigłowców AH-1 Cobra i technologii produkcji rakiet przeciwpancernych TOW, jednak Stany Zjednoczone zerwały rozmowy.

Dlatego Chiny zwróciły się o pomoc do Rosji - wstępny projekt WZ-10 został opracowany przez Kamowa, jednak dalsze prace i rozwój śmigłowca są prowadzone przez Chiny własnymi siłami.

Denel Rooivalk (RPA)

Śmigłowiec Denel Rooivalk
Źródło zdjęć: © Danie van der Merwe, Flickr, Lic. CC BY 2.0
Śmigłowiec Denel Rooivalk

Rooivalk to bardzo głęboka modyfikacja francuskiego śmigłowca Aérospatiale Puma. Śmigłowiec powstał w wyniku doświadczeń, zebranych przez armię RPA podczas południowoafrykańskiej wojny granicznej, gdzie wojsko Republiki Południowej Afryki musiało mierzyć się z przeciwnikiem dysponującym znaczną liczbą broni pancernej.

Jedną z cech śmigłowca, dostosowujących do do afrykańskich warunków, jest bardzo duży zasięg, sięgający 800 km. Jedną z broni Rooivalka są przeciwpancerne pociski kierowane ZT-6 Mokopa, również opracowane w RPA.

Eurocopter Tiger (Niemcy, Francja, Hiszpania)

Śmigłowiec Eurocopter Tiger
Źródło zdjęć: © David Álvarez López, Flickr, Lic. CC BY 2.0
Śmigłowiec Eurocopter Tiger

Tiger (fr. i hiszp. Tigre) to efekt współpracy trzech państw Europejskich – Niemiec, Francji i Hiszpanii. Powstawał jako wyspecjalizowana broń przeciwpancerna, jednak z czasem został dostosowany do wykonywania szerszego zakresu zadań, przez co jest określany mianem śmigłowca wsparcia.

Różnice pomiędzy potrzebami poszczególnych uczestników programu doprowadziły do powstania różnych wersji śmigłowca, a także dodatkowej, rozpoznawczej wersji zamówionej przez Australię.

HAL Light Combat Helicopter (Indie)

Śmigłowiec HAL Light Combat Helicopter
Źródło zdjęć: © Domena publiczna
Śmigłowiec HAL Light Combat Helicopter

Śmigłowiec HAL Light Combat Helicopter to efekt współpracy Indii z niemieckim koncernem Messerschmitt-Bölkow-Blohm. Opracowany wspólnymi siłami demonstrator technologii stał się filarem budowy przez Indie – tym razem samodzielnie – produkowanego seryjnie śmigłowca szturmowego.

Maszyna wyróżnia się szerokim zastosowaniem rozwiązań, poprawiających cechy stealth i szerokim wykorzystaniem materiałów kompozytowych.

Harbin Z-19 (Chiny)

Śmigłowiec Harbin Z-19
Źródło zdjęć: © Alert5, Lic. CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons
Śmigłowiec Harbin Z-19

Z-19 to drugi typ śmigłowca szturmowego rozwijany przez Chiny. W porównaniu z WZ-10 jest mniejszy i lżejszy – to bardzo głęboka modyfikacja produkowanego w Chinach na francuskiej licencji śmigłowca Eurocopter AS365 Dauphin (Harbin Z-9).

Wśród przyczyn, dla których Chiny zdecydowały się na równoległe rozwijanie dwóch maszyn o podobnym przeznaczeniu wymienia się m.in. problemy z dostępnością silników.

Kamow Ka-50/Ka-52 (Rosja)

Śmigłowiec Kamow Ka-52
Źródło zdjęć: © Fedor Leukhin - VVO_8020, Lic. CC BY-SA 2.0, Wikimedia Commons
Śmigłowiec Kamow Ka-52

Znakiem rozpoznawczym śmigłowców Kamowa jest brak wirnika ogonowego – zamiast niego śmigłowce mają dwa duże, współosiowe, przeciwbieżne wirniki główne. Nietypową cechą śmigłowców Ka-50 i Ka-52 jest także możliwość katapultowania załogi – fotele są wystrzeliwane z kabiny po wcześniejszym odrzuceniu przez śmigłowiec łopat wirników.

Produkcję jednoosobowego Ka-50 zakończono po zbudowaniu krótkiej serii maszyn, a jego następca – Ka-52 – ma załogę dwuosobową, z nietypowym jak na śmigłowiec szturmowy ułożeniem foteli, które znajdują się obok siebie.

Kawasaki OH-1 Ninja (Japonia)

Śmigłowiec Kawasaki OH-1 Ninja
Źródło zdjęć: © Lic. CC BY 2.0, Takeshi Kuboki, Wikimedia Commons
Śmigłowiec Kawasaki OH-1 Ninja

Japoński śmigłowiec OH-1 Ninja nie jest pełnoprawną maszyną szturmową. Powstał jako śmigłowiec rozpoznawczy i obserwacyjny, jednak twórcy maszyny opracowali także wariant, który może wykonywać zadania śmigłowca szturmowego.

Ostatecznie Japonia nie zdecydowała się na rozwijanie OH-1 Ninja w tym kierunku, zadania szturmowe rezerwując dla produkowanych w zakładach Fuji Heavy Industries, licencyjnych AH-64DJP.

Mil Mi-24/25/35 (Rosja)

Śmigłowiec Mil Mi-35
Źródło zdjęć: © Domena publiczna
Śmigłowiec Mil Mi-35

Choć Mi-24 bywa często określany mianem śmigłowca szturmowego i często jest w takiej roli wykorzystywany, powstał jako ciężki śmigłowiec bojowy – połączenie maszyny szturmowej i transportowej. Charakterystyczną cechą Mi-24 jest kabina, pozwalająca na transport różnych ładunków albo do 8 żołnierzy desantu, co wpływa na wielkość kadłuba maszyny.

Choć Mi-24 (wersja eksportowa była oznaczana nazwą Mi-25) został zaprojektowany w ZSRR w latach 60., nadal jest produkowany, a jego obecna wersja eksportowa, produkowana także na wewnętrzny, rosyjski rynek, nosi nazwę Mi-35.

Mil Mi-28 (Rosja)

Śmigłowiec Mil Mi-28
Źródło zdjęć: © Artem Katranzhi, Lic. CC BY-SA 2.0, Wikimedia Commons
Śmigłowiec Mil Mi-28

Mi-28 to kolejny typ rosyjskiego śmigłowca szturmowego. Został opracowany jako następca Mi-24, a o środki na rozwój i wojskowe zamówienia musiał rywalizować z Ka-50. Spośród rosyjskich maszyn szturmowych Mi-28 charakteryzuje się najbardziej typową konstrukcją, zaprojektowaną tak, aby maksymalnie zwiększyć szanse przetrwania maszyny na polu walki (opancerzenie, rozmieszczenie newralgicznych elementów).

Wyjątkową cechą jest obecność miniaturowej, 3-osobowej kabiny. Jej przeznaczeniem są sytuacje awaryjne, jak np. konieczność ewakuowania załogi zestrzelonego śmigłowca czy samolotu.

TAI/AgustaWestland T129 ATAK (Włochy, Turcja)

Śmigłowiec TAI/AgustaWestland T129 ATAK
Źródło zdjęć: © Flickr, Lic. CC BY-SA 2.0, wiltshirespotter
Śmigłowiec TAI/AgustaWestland T129 ATAK

T129 to wersja rozwojowa śmigłowca A129 Mangusta, opracowana na potrzeby Turcji. Choć A129 o T129 wyglądają bardzo podobnie, turecki śmigłowiec ma zmienioną awionikę, przebudowany kadłub, udoskonalone silniki, układ transmisji i wirnik, a także jest zintegrowany z uzbrojeniem produkowanym i eksploatowanym przez turecką armię.

Kupiona przez Turcję licencja pozwala na eksportowanie (z wyłączeniem kilku państw) produkowanego przez Turkish Aerospace Industries śmigłowca.

Oceń jakość naszego artykułuTwoja opinia pozwala nam tworzyć lepsze treści.
Udostępnij:
Wybrane dla Ciebie