Pożegnanie z MiG-ami 29. Ukraińska broń i wiedza w zamian za polskie samoloty

1. Jaką broń Ukraina może zaoferować Polsce?
2. Dlaczego Ukraina mogła szybko opracować zaawansowane uzbrojenie?
3. Jaką ukraińską bronią zainteresowana jest Polska?
4. Ile samolotów Polska może przekazać Ukrainie?
5. Jakie samoloty zastąpią MiG-i 29 w polskim lotnictwie?

Broń, która mogłaby zwiększyć polski potencjał, to m.in. morskie bezzałogowce Magura. To sprzęt, którym Ukraina – pomimo utraty swojej marynarki wojennej – zdołała sparaliżować rosyjską żeglugę na części Morza Czarnego, atakując rosyjskie okręty również w portach.

Z punktu widzenia Polski atrakcyjne zdolności oferują także ukraińskie drony uderzeniowe jak An-196 Lutyj – tani i prosty odpowiednik irańskich szahidów, pozwalający atakować cele odległe o ponad tysiąc km. Innym wartym uwagi produktem ukraińskiej zbrojeniówki są bezzałogowce Piekło, opisywane jako hybryda amunicji krążącej i pocisku manewrującego, napędzane silnikiem odrzutowym i oferujące zasięg 700 km.

Atrakcyjne dla Polski mogą być także ukraińskie pociski przeciwokrętowe R-360 Neptun – zwłaszcza w udoskonalonym wariancie Długi Neptun, oferującym ponad 1000 km zasięgu, a także pociski balistyczne Grom.

W wariancie Grom-2 te ostatnie zapewniają zasięg rzędu 700 km. Przy prędkości przekraczającej Mach 5 i zdolności do przenoszenia ładunku znacznie większego od dronów – głowica pocisku o masie trzech ton może ważyć nawet 500 kg.

Ukraina była w stanie opracować tę broń szybko, ponieważ – pomimo rosyjskich ataków na obiekty przemysłowe – dysponuje odpowiednim zapleczem. Ukraiński przemysł zbrojeniowy należał – jeszcze przed rosyjskim atakiem – do najlepiej rozwiniętych w Europie.

W znacznej części był to spadek po ZSRR, a Ukraina była w stanie projektować i produkować niemal każdy rodzaj uzbrojenia – od broni strzeleckiej, poprzez pojazdy opancerzone i czołgi, po artylerię, statki powietrzne czy rakiety kosmiczne. Przez lata sprzęt ten powstawał w dużej części z myślą o eksporcie.

W połowie poprzedniej dekady Ukraina była ósmym eksporterem broni na świecie, choć produkty jej zbrojeniówki trafiały w 70 proc. do jednego klienta – Rosji. Secesja Donbasu i Ługańska, a następnie – w 2022 r. – rosyjska inwazja zmieniły tę sytuację, jednak nie pozbawiły ukraińskiego przemysłu kompetencji.

Te zostały wykorzystane m.in. do szybkiego dopracowania projektowanych przed wojną modeli broni jak pociski przeciwokrętowe R-360 Neptun czy samobieżna, kołowa armatohaubica 2S22 Bohdana. Jednocześnie Ukraina zaczęła opracowywać nowe uzbrojenie, zdobywając unikalne kompetencje w zakresie bezzałogowców, systemów walki radioelektronicznej czy technologii rakietowej.

Jeszcze przed rosyjskim atakiem Polska współpracowała z Ukrainą m.in. przy opracowaniu pocisku przeciwpancernego Pirat. Jego układ naprowadzania został zbudowany na bazie ukraińskiego pocisku RK-3 Korsar kupionego m.in. przez Jordanię i Arabię Saudyjską.

Choć szczegóły polsko-ukraińskich negocjacji nie zostały upublicznione, wspomniał o nich w radiowym wywiadzie szef polskiego resortu obrony Władysław Kosiniak-Kamysz.

Ukraina, której siły powietrzne zostały w początkowym okresie wojny niemal całkowicie zniszczone, stopniowo odbudowuje swoje lotnictwo. Ma w tym udział również Polska, która od 2022 roku dostarczyła Ukrainie 10-14 samolotów MiG-29 wraz z zapasem części.

W 2022 r. Polska dysponowała 28 samolotami tego typu, co oznacza, że nadal mamy nawet kilkanaście MiG-ów (nie wszystkie samoloty mogą nadawać się do lotu).

Polska oddaje te samoloty, ponieważ utrzymywanie sprawności wyeksploatowanych maszyn staje się coraz trudniejsze, na co wpływ ma ograniczony dostęp do części zamiennych, a także – co podkreślił szef MON-u – kończące się resursy. To przewidziane przez projektantów okresy eksploatacji związane zarówno z wiekiem samolotów, jak i czasem spędzonym przez nie w powietrzu.

Polskie MiG-i wciąż pozostają w służbie i jeszcze w listopadzie 2025 r. wykonywały zadania z zakresu air policing – dozoru przestrzeni powietrznej. Ich przydatność staje się jednak coraz bardziej dyskusyjna, zwłaszcza w sytuacji, gdy mogą kończyć się (MON nie upublicznia takich informacji) zapasy i resursy pocisków średniego zasięgu.

Jednocześnie, wraz z uzyskaniem gotowości przez pierwszą eskadrę polskich samolotów FA-50GF, część zadań wykonywanych przez MiG-i może zostać przejęta właśnie przez samoloty z Korei Południowej.

Choć są to samoloty o innej charakterystyce, ich osiągi są wystarczające do zadań air policing – zwłaszcza że np. pod względem możliwości radarów, nawet w najprostszej wersji GF, samoloty FA-50 górują nad polskimi MiG-ami. Możliwości polskich FA-50 skokowo wzrosną wraz z dostarczeniem docelowej wersji FA-50PL.