Nowy raport. Fale upałów i wzrost poziomu mórz

Wiosną 2024 roku średnia temperatura powierzchni oceanów osiągnęła rekordowe 21°C, co potwierdza postępujące tempo globalnego ocieplenia. Dane Copernicus Marine Service wskazują, że ilość ciepła w oceanach wzrasta w tempie 0,14 W/m² na dekadę, przy czym północno-wschodni Atlantyk nagrzewa się ponad dwukrotnie szybciej od średniej światowej – aż o 0,27°C na dekadę. Jak podaje Polska Agencja Prasowa, skutkiem tych procesów jest systematyczny wzrost poziomu mórz, napędzany zarówno topnieniem lądolodów, jak i rozszerzalnością cieplną wody, co stanowi jedno z najpoważniejszych wyzwań związanych ze zmianą klimatu.

Raport, na który powołuje się PAP, podkreśla, że oceany stają się coraz bardziej zakwaszone. Ponad 10 proc. obszarów o wyjątkowej bioróżnorodności doświadcza zakwaszenia szybciej niż wynosi średnia światowa. Od początku XX wieku poziom oceanów wzrósł już o 228 mm, a w 2024 r. odnotowano kolejne rekordy w tym zakresie.

Ekstremalne zjawiska pogodowe, takie jak fale upałów, coraz częściej dotykają oceany. W 2023 r. tropikalny północny Atlantyk doświadczył najdłuższej i najbardziej intensywnej fali gorąca w historii pomiarów. Zjawisko to objęło ponad 99 proc. regionu, a w niektórych miejscach utrzymywało się przez ponad 300 dni. W rejonie Morza Śródziemnego w latach 2022–2023 fala upałów podniosła temperaturę wody nawet o 4,3 st. C powyżej normy, co negatywnie wpłynęło na rybołówstwo i akwakultury.

Zmiany klimatu przekładają się na realne zagrożenia dla ludzi i gospodarki. W regionach nadmorskich Europy, gdzie mieszka ok. 200 mln osób, rośnie ryzyko powodzi i erozji. W krajach, których gospodarka opiera się na turystyce i sektorze morskim, ekstremalne zjawiska pogodowe coraz mocniej wpływają na dochody mieszkańców.

Eksperci, cytowani przez PAP, zwracają uwagę na potrzebę rozwoju regionalnych systemów obserwacji, które mogą wspierać skuteczne działania adaptacyjne. W raporcie opisano m.in. koncepcję monitoringu Wielkich Ekosystemów Morskich – przybrzeżnych obszarów o powierzchni ok. 200 tys. km2. Przedstawiono także nowy schemat oceny Morza Bałtyckiego, gdzie w ostatnich trzech dekadach obserwuje się wzrost temperatury i zasolenia.

Według autorów raportu, niezbędne są szybkie i skoordynowane działania, by ograniczyć skutki zmian klimatu dla oceanów i społeczności przybrzeżnych. Nowoczesne narzędzia, takie jak "Starfish Barometer", mają łączyć dane środowiskowe z analizą skutków społecznych i ekonomicznych.