Zwierzęta z Czarnobyla są inne. Genetyczne zmiany po katastrofie

Po katastrofie nuklearnej w Czarnobylu w 1986 r., tysiące ludzi musiało opuścić swoje domy, pozostawiając za sobą zwierzęta domowe. Wśród nich były psy, które przetrwały w strefie wykluczenia, tworząc silną populację. Obecnie na tym terenie żyje ok. 800 półdzikich psów, które są dokarmiane przez naukowców i pracowników regionu.

Badania genetyczne wykazały, że DNA czarnobylskich psów różni się od psów z innych części świata. W artykule opublikowanym przez czasopismo Science Advances naukowcy opisali przebadane genetycznie 302 psy, które przebywają na terenie elektrowni oraz w odległości od 15 km do 45 kilometrów od miejsca wybuchu.

Psy te żyją na terenie Czarnobylskiej Strefy Wykluczenia, rozciągającej się na obszarze ok. 2,6 tys. km kw., która została ogrodzona w celu powstrzymania radioaktywności. Naukowcy odkryli, że zwierzęta żyjące najbliżej miejsca eksplozji mają unikalne cechy genetyczne, co jest efektem długotrwałego narażenia na promieniowanie jonizujące.

Badania ujawniły istnienie 15 unikalnych struktur rodzinnych psów z Czarnobyla, które różnią się od innych psów na świecie, mimo że te psy przemieszczają się po różnych obszarach i swobodnie się krzyżują. Zespół naukowców planuje teraz zbadać, czy różnice genetyczne mają wpływ na zdrowie, wygląd i zachowanie tych zwierząt.

Elaine Ostrander, badaczka zajmująca się genetyką w amerykańskim Narodowym Instytucie Badań nad Genomem Człowieka (NIH), zaznaczyła, że jednym z celów jest identyfikacja wariantów DNA, które zostały nabyte od czasu wypadku i które umożliwiają przetrwanie w warunkach podwyższonego promieniowania.

Nie tylko psy z Czarnobyla wykazują zmiany genetyczne. Badania dotyczące wilków z tego obszaru sugerują, że rozwinęły one odporność na raka. Z kolei żaby drzewne w strefie wykluczenia są ciemniejsze, co może być wynikiem wyższego poziomu melaniny, chroniącej przed promieniowaniem.

Promieniowanie może powodować mutacje, które przyczyniają się do różnorodności genetycznej. Jedna z hipotez zakłada, że osobniki niezdolne do radzenia sobie z promieniowaniem giną, co prowadzi do populacji lepiej przystosowanej do nowych warunków.

Dlaczego tak się dzieje? Chociaż samo badanie nie wyjaśnia, dlaczego psy z Czarnobyla różnią się genetycznie od swoich krewnych z mniej radioaktywnych obszarów, istnieje wiele sposobów, w jakie promieniowanie może wpływać na populacje zwierząt. Jak wskazano w badaniach, promieniowanie może prowadzić do mutacji, które zwiększają różnorodność genetyczną przekazywaną z pokolenia na pokolenie.

Inna teoria sugeruje, że śmierć osobników niezdolnych do przystosowania się do skutków promieniowania prowadzi do powstania populacji lepiej dostosowanej do nowych warunków, co zmniejsza różnorodność genetyczną. Jedno jest pewne: zmiany genetyczne zaobserwowane u psów z Czarnobyla ukazują zaskakująco szybkie procesy ewolucyjne w populacjach poddanych zmianom środowiskowym, co pozostawia jeszcze wiele do odkrycia.