Ptaki śpiewają o świcie z konkretnego powodu. Mało kto to wie

Wiosna to dla ptaków czas wyjątkowo intensywny: powroty z migracji, rywalizacja o najlepsze miejsca i zaloty. W rozmowie z PAP prof. Cezary Mitrus z Uniwersytetu Przyrodniczego we Wrocławiu podkreśla, że rosnąca liczba głosów w terenie wynika z przygotowań do rozrodu oraz obecności gatunków wracających m.in. z Afryki i południowej Europy.

W praktyce dźwiękowy krajobraz zmienia się z dnia na dzień. Coraz więcej ptaków odzywa się w parkach, ogrodach, lasach i na łąkach, a wczesną wiosną da się już usłyszeć m.in. kosy, szpaki, drozdy śpiewaki i dzwońce, a nad polami także skowronki. Dzięcioły z kolei komunikują się charakterystycznym bębnieniem w pnie drzew.

- Dla ludzi to przyjemny koncert przyrody, ale dla ptaków jest to przede wszystkim ważny system komunikacji. Wiosną prowadzą bardzo intensywne życie towarzyskie i rodzinne, a śpiew jest jego najbardziej słyszalną częścią - powiedział prof. Mitrus w rozmowie z PAP.

Jak wyjaśnia ekspert, ptasi śpiew ma dwóch głównych adresatów. Z jednej strony to sygnał do innych samców, związany z granicami i rywalizacją o miejsce. - Można powiedzieć, że to coś w rodzaju ptasiej potyczki słownej. Samiec ogłasza: to jest moje terytorium, jestem w dobrej formie i lepiej tu nie wchodź - wyjaśnił ornitolog.

Z drugiej strony śpiew pełni rolę zalotów i ma przekonać samicę do wyboru partnera. Ornitolog wskazuje, że w tym przekazie liczy się informacja o kondycji samca i jakości miejsca do rozrodu. - To sygnał: mam dobre miejsce do rozrodu, jestem zdrowy i możemy razem wychować potomstwo - dodał.

Ptaki często zaczynają śpiewać już o świcie, co ma związek m.in. z akustyką. W spokojniejszym i wilgotniejszym porannym powietrzu dźwięk może nieść się dalej. - To także sygnał dla sąsiadów i partnerki: przeżyłem noc i nadal kontroluję swoje terytorium - wyjaśnił prof. Mitrus.

Ornitolog zwraca też uwagę na rozpoznawanie się osobników po głosie. Różnice mogą być subtelne, ale wystarczające, by odróżnić sąsiada od intruza. - Każdy osobnik ma trochę inny tembr i strukturę śpiewu. Samce reagują znacznie agresywniej na głos obcego niż na śpiew znanego sąsiada - powiedział ornitolog.

U wielu gatunków pojawiają się również regionalne "dialekty". Młode samce uczą się śpiewu od dorosłych ptaków ze swojej okolicy, przez co w różnych regionach mogą powstawać lokalne warianty ptasich pieśni.

Śpiew to ważny element komunikacji, ale nie jedyny. Ptaki wykorzystują także postawę ciała i ubarwienie, by wzmocnić przekaz podczas rywalizacji. Badacz wyjaśnia, że samiec może nastroszyć pióra albo wyprostować sylwetkę, by wyglądać na większego i silniejszego.

Ptaki ostrzegają się również nawzajem przed drapieżnikami. - Często robią to nawet między gatunkami. Jeśli jeden ptak zauważy zagrożenie i wyda alarmowy głos, reagują na niego także inne ptaki w okolicy - wskazał prof. Mitrus.

Na mocniejsze "koncerty" trzeba jeszcze poczekać. - Prawdziwe apogeum ptasich koncertów dopiero przed nami. W kwietniu i maju liczba śpiewających gatunków gwałtownie rośnie i o świcie las potrafi wręcz huczeć od ptasich głosów - podsumował ornitolog.