The Blue Marble. Najsłynniejsza fotografia Ziemi

Astronauci, którzy 7 grudnia 1972 r. wyruszyli w kosmiczną podróż na pokładzie statku Apollo CSM (Moduł Serwisowy/Dowodzenia), zapewne nie przypuszczali, że na ponad pół wieku zostaną ostatnimi Ziemianami, którzy postawili stopę na Księżycu.

Eugene Cernan, Harrison Schmitt i Ronald Evans (nie wylądował na Księżycu, pilotował moduł dowodzenia) zapisali się w historii serią odkryć i eksperymentów. Dwóch pierwszych wykonało m.in. najdłuższy w historii przejazd pojazdem Lunar Roving Vehicle, odkrywając przy okazji pomarańczowy grunt, pochodzący z wczesnego okresu istnienia Księżyca.

Ronald Evans, który wraz z laboratoryjnymi myszami nie lądował na powierzchni Księżyca, ale pozostał w module dowodzenia, ustanowił rekord najdłuższego orbitowania wokół Srebrnego Globu. Spędził na jego orbicie samotnie ponad 147 godzin. Okazji do pobicia tych rekordów nie było – lot Apollo 17 był jak do tej pory ostatnią załogową misją na Księżyc.

Ale to zupełnie inny aspekt aktywności załogi Apollo 17 stał się tym, z którym – często nie zdając sobie z tego sprawy – od dziesięcioleci spotykają się rzesze Ziemian. Wszystko za sprawą fotografii zatytułowanej The Blue Marble (ang. Niebieska Marmurka – od nazwy kulek, używanych w roli zabawek przez dzieci). Nosząca sygnaturę AS17-148-22727 należy do najczęściej wykorzystywanych zdjęć w historii ludzkości. Co w niej wyjątkowego?

The Blue Marble to pierwsza – i do tej pory ostatnia – fotografia całej Ziemi wykonana przez człowieka. Astronauci programu Apollo mają na koncie wiele innych ważnych zdjęć jak choćby słynny Wschód Ziemi (ang. Earthrise), jednak The Blue Marble to fotografia wyjątkowa.

Widać na niej całą, dobrze oświetloną planetę – tereny rozciągające się od Morza Śródziemnego, poprzez Afrykę, po Antarktydę, z widocznym biegunem południowym i większością Oceanu Indyjskiego, nad którym widoczny jest cyklon. Tak niezwykłe ujęcie było możliwe, ponieważ statek Apollo znajdował się w chwili robienia zdjęcia pomiędzy Słońcem i Ziemią. 

Lot Apollo 17 był zarazem ostatnią misja kosmiczną, w czasie której człowiek znalazł się wystarczająco daleko od Ziemi, aby zmieścić ją całą w kadrze. Nasza planeta została wówczas uwieczniona z dystansu ok. 29 tys. km.

Od tamtego czasu zdjęcia Ziemi to dzieła różnych sond lub – gdy są wykonywane przez ludzi - przedstawiają tylko niewielkie fragmenty Błękitnej Planety, widoczne ze stosunkowo małej odległości.

Także różne wizerunki Ziemi udostępniane w kolejnych latach choćby przez NASA nie są jednym zdjęciem. Dotyczy to również serii zdjęć opublikowanych w roku 2012 pod zbiorczym tytułem The Blue Marble – są to mozaiki złożone z fragmentów różnych fotografii, przetworzone tak, aby tworzyły razem obraz całej Ziemi, bez zasłaniających większość lądów chmur.

Dlatego The Blue Marble z 1972 r. pozostaje zdjęciem wyjątkowym, choć kojarzony powszechnie obraz również został przekształcony. Ingerencja ogranicza się w tym przypadku do wykadrowania tak, aby Ziemia znajdowała się w centrum, a także odwrócenia fotografii w pionie. Na oryginalnej fotografii biegun południowy znajdował się na górze, więc przeznaczone do publikacji zdjęcie zostało odwrócone tak, by było zgodne z obrazem, jaki znamy choćby z globusów.

Choć wizerunek Ziemi, utrwalony na zdjęciu The Blue Marble stał się powszechnie znany, do tej pory nie wiadomo, kto jest autorem fotografii – zwłaszcza że rozpisany co do minuty plan lotu w ogóle nie przewidywał wykonywania w tamtym momencie zdjęć Ziemi.

Widok całej, doskonale oświetlonej planety był jednak tak niezwykły, że astronauci przekazywali sobie z rąk do rąk jeden ze średnioformatowych aparatów marki Hasselblad z obiektywem Zeissa, a z czasem każdy z nich twierdził, że to on wykonał to najsłynniejsze zdjęcie.

Choć na podstawie analizy relacji z lotu jako najbardziej prawdopodobny autor typowany jest Harrison Schmitt, w oficjalnych materiałach NASA przypisuje zbiorowe autorstwo całej załodze.