Rosyjscy szpiedzy kontra pizza. Włoska kuchnia demaskuje tajne operacje
Jak wykryć rosyjskiego szpiega? Według serwisu The Insider kluczem do sukcesu jest analiza baz danych firm dowożących jedzenie - nawet rosyjscy szpiedzy muszą przecież coś jeść. Zamiast blinów i solanki często wybierają pizzę, zamawianą na adres siedziby wywiadu.
Pizza pomogła wykryć rosyjskich szpiegów
Wiedeńskie biuro rosyjskiej agencji (dez)informacyjnej TASS od czerwca 2024 r. stało puste. Jego poprzedni pracownicy – Arina Dawidjan i Iwan Popow - zostali z Austrii deportowani pod zarzutem szpiegostwa na rzecz Rosji.
Po wielu miesiącach przerwy rosyjskich szpiegów w 2025 r. zastąpili w Wiedniu Olga Kukla i Maksim Czerewik. Ci Rosjanie również zostali zdemaskowani, bo – podobnie, jak poprzedni zespół TASS - także okazali się szpiegami. Jak donosi serwis The Insider, w ich wykryciu pomogło zamiłowanie do włoskiej kuchni.
Doświadczanie wydarzeń muzycznych w XXI w. | Historie Jutra
Przed przyjazdem Kukla i Czerewik wielokrotnie zamawiali pizzę, jako miejsce dostawy podając ulicę Taruską w moskiewskiej dzielnicy Jesieniewo. Czyli adres siedziby rosyjskiej Służby Wywiadu Zagranicznego (SWR, Jednostka Wojskowa 28178).
To kompleks budynków, w których znajduje się nie tylko siedziba wywiadu, ale także mieszkania około 220 rodzin oficerów wywiadu zagranicznego i lokale znane pod nazwą "kukułka". Opisuje je jeden z informatorów The Insider.
[Kukułka] to czteropokojowe mieszkanie przerobione na małą salę lekcyjną. Znajduje się pod kontrolą operacyjną SWR. Znajdują się tam komputery, materiały szkoleniowe, kuchnia i salon z sofą. W "kukułce" agenci są przygotowywani do adaptacji i otrzymują szkolenia językowe, niezależnie od tego, czy są nielegalnymi imigrantami, czy funkcjonariuszami, którzy później będą pracować pod przykrywką dyplomatyczną
Kody do siedziby GRU
Według serwisu Infosecurity 24, pizza pogrzebała więcej szpiegowskich operacji Rosji. W 2024 roku wyciek danych firmy dostarczającej jedzenie pozwolił na zidentyfikowanie dziesiątek agentów GRU (rosyjskiego wywiadu wojskowego), w tym również szkoleniowców i kursantów Akademii GRU, przygotowującej do pracy przyszłych szpiegów.
Także i w tym przypadku Rosjan zgubił apetyt na pizzę. Baza danych dostawców jedzenia zawierała nie tylko dane klientów, zamawiających na adres jednego z obiektów GRU w Moskwie, ale także m.in. kody wejściowe do budynków, a pory dostaw wskazują na godziny, w których rosyjski wywiad pracuje szczególnie intensywnie.
Według Infosecurity 24 wyciek danych z firm kurierskich pozwolił również na dwukrotne zdemaskowanie rosyjskich szpiegów w Holandii. Te na pozór kuriozalne wpadki to wynik lekceważenia procedur wprowadzonych jeszcze w 2002 roku, które zakazują funkcjonariuszom zamawiania jedzenia i różnych przesyłek na służbowe adresy.
Gdy spadają bomby, Pentagon zamawia pizze
Ryzykowanie pogrzebaniem tajnych operacji z powodów kulinarnych nie jest jednak wyłącznie rosyjską specjalnością. Latem 2025 r. świat obiegła wiadomość o izraelskim ataku na Iran. Błyskotliwa operacja izraelskiego lotnictwa była dla Iranu i reszty świata zaskoczeniem, ale istnieją poszlaki, które wskazują, że Pentagon wiedział o niej z wyprzedzeniem. Dowodzi tego nie analiza tajnych danych, ale informacji widocznych choćby w Google’u.
Bazuje na nich "Pentagon Pizza Index" - serwis, który analizuje ruch w lokalach z jedzeniem sąsiadujących z Pentagonem. Jak pokazują wieloletnie dane, istnieje związek pomiędzy ważnymi z punktu widzenia amerykańskiej armii wydarzeniami, a zainteresowaniem jedzeniem w lokalach w pobliżu siedziby Departamentu Obrony.
Gdy liczba zamówień i ruch w lokalach rośnie, staje się jasne, że coś zatrzymało w pracy tłumy urzędników i wojskowych.
Dane z aplikacji sportowych
Pentagon Pizza Index pokazuje, że dane, które przed laty musiały być zdobywane w wyniku działań wywiadu, mogą być dzisiaj ogólnodostępne. Zwłaszcza, że nie tylko aplikacje dostawców jedzenia czy dane Google’a mogą ujawniać wrażliwe informacje. Jak pokazuje skandal sprzed kilku lat, problematyczne mogą okazać się także aplikacje sportowe.
Na początku 2018 roku okazało się, że obiekty wojskowe są na niektórych mapach zaznaczone kolorowymi kółkami. Był to efekt działania aplikacji sportowej, zapisującej aktywność swoich użytkowników. Wśród gromadzonych danych, jak tętno czy tempo biegu albo spaceru, znalazły się także przebyte trasy. Ponieważ żołnierze czy funkcjonariusze różnych służb biegali czy spacerowali zazwyczaj wokół swoich miejsc pracy, wojskowe obiekty zostały oznaczone kolorowymi obwódkami.
Pokazywały one zarówno lokalizację samych obiektów (co zazwyczaj nie było tajemnicą), jak i fakt, że stacjonuje w nich ktoś korzystający z aplikacji sportowej – czyli np. zachodni żołnierze w bazie Arlit w Nigrze. W ten sposób oznaczono także m.in. amerykańskie posterunki w rejonie Mosulu, siedzibę CIA w Mogadiszu czy rosyjską bazę w Latakii w Syrii.
Także w Polsce charakterystyczne obwódki były widoczne wokół ośrodków Agencji Wywiadu czy ABW – w ich przypadku trudno jednak mówić o ujawnieniu jakichkolwiek wrażliwych informacji, bo lokalizacja tych miejsc i ich przeznaczenie nie stanowią tajemnicy. Trasy treningów pozwalały jednak zobaczyć również to, czego na mapach czy zdjęciach satelitarnych nie widać - jak ukryte pod koronami drzew drogi.
Komu zwierzają się szpiedzy?
Jak w komentarzu do całej sprawy zauważa serwis Niebezpiecznik, głównym problemem okazało się nie tyle pokazanie, że w jakimś miejscu stacjonują żołnierze czy pracownicy różnych służb, ale możliwość śledzenia konkretnych osób. Na podstawie danych treningowych da się ustalić choćby miejsca stałego zamieszkania niektórych z nich, co może stanowić znacznie poważniejszy problem.
Perypetie rosyjskich szpiegów czy dane ujawniane przez aplikacje sportowe pokazują, jak ważna jest świadomość ryzyka, związanego z danymi, które mniej lub bardziej świadomie przekazujemy. Jeśli szpiedzy okazali się na tyle nieroztropni, aby na własne dane i służbowe adresy zamawiać jedzenie, warto się zastanowić, o czym rozmawiają z ChatemGPT. Bo przecież rozmawiają.
