Prehistoryczne malowidło. Nie stworzyli go ludzie
Umiejętność tworzenia sztuki była często uważana za cechę charakterystyczną naszego gatunku. Jak dowodzą jednak malowidła z europejskich jaskiń - jest to błędne założenie.
Malowidła neandertalczyków
Na myśl o pierwszych malowidłach ludzi przychodzi do głowy jaskinia Lascaux we Francji czy jaskinia Altamira w Hiszpanii. Co jednak z malowidłami neandertalczyków? W końcu przypominali oni niektórymi cechami ludzi. Mieli również na tyle rozwinięty mózg, że można się zastanawiać, czy byli zdolni do tworzenia sztuki.
Jak udało ustalić się badaczom: tak, neandertalczycy tworzyli sztukę. Była ona jednak niefiguratywna. Przedstawianie ludzi i zwierząt było domeną wyłącznie Homo sapiens.
Sztuka według neandertalczyków
Wiemy, że neandertalczycy potrafili wytwarzać biżuterię. Używali również kolorowych pigmentów. Poszukiwano jednak dowodów na to, czy byli w stanie tworzyć sztukę na ścianach.
Jednak ostatnie badania potwierdziły ponad wszelką wątpliwość, że tak właśnie było. W trzech hiszpańskich jaskiniach – La Pasiega w Kantabrii, Maltravieso w Estremadurze i Ardales w Maladze – neandertalczycy tworzyli znaki liniowe, kształty geometryczne, szablony i odciski dłoni za pomocą pigmentów.
W jaskini La Roche Cotard w Dolinie Loary we Francji neandertalczycy pozostawili różnorodne linie i kształty po swoich palcach. Głęboko w jaskini Bruniquel w południowo-zachodniej Francji rozłupali stalaktyty na fragmenty o podobnej długości i zbudowali z nich dużą, owalną ścianę, rozpalając na niej ogień.
Problem z określeniem wieku
Jak informuje Science Alert, aby określić rzeczywisty wiek grafik, wymagany jest co najmniej jeden z trzech warunków.
Pierwszym jest obecność pigmentu węglowego, który można datować metodą radiowęglową. Pozwala to ustalić dokładny czas powstania węgla drzewnego. Niestety, badanie to poda wiek węgla - nie zaś pomoże z ustaleniem daty powstania napisu.
Drugim warunkiem jest obecność nacieków kalcytowych (stalaktytów i stalagmitów), które uformowały się na powierzchni sztuki. Jeśli ewidentnie wyrosły na dziele sztuki, to muszą być od niego młodsze. Pozwala to jednak określić tylko minimalny wiek obrazów.
Jak odkryto, malunki w hiszpańskich jaskiniach powstały około 64 tys. lat temu, czyli około 22 tys. lat przed pojawieniem się Homo sapiens.
Trzecim warunkiem zaś jest datowanie osadów na ścianach jaskiń. Jak udało się ustalić naukowcom - wejście do jaskini La Roche Cotard zostało całkowicie zapieczętowane nie później niż 54 000 lat temu – prawdopodobnie wcześniej. Dodatkowo jaskinia zawiera jedynie narzędzia wykonane przez neandertalczyków.
