Pory roku na Ziemi zaskakują. Zupełnie inne w bliskich sobie miejscach
Gdy w szkole podstawowej uczymy się o porach roku na powierzchni Ziemi, wszystko wydaje się uporządkowane i przejrzyste. Najnowsze dane satelitarne wskazują, że nawet w blisko siebie położonych regionach, na tej samej szerokości geograficznej pory roku różnią się od siebie.
Badacze przygotowali szczegółową mapę rytmów zmian pór roku na całym świecie, która wyraźnie wskazuje na złożoność zjawisk przyrodniczych. Okazało się, że nawet sąsiadujące ze sobą obszary, nawet jeżeli znajdują się na tej samej szerokości geograficznej mogą doświadczać odmiennych terminów rozpoczęcia lub zakończenia sezonu wegetacyjnego. Taka różnorodność, według naukowców, może sprzyjać bogactwu biologicznemu i powstawaniu nowych gatunków.
Twórcy pracy podkreślają, że powszechne wyobrażenie o prostym podziale roku na cztery pory nie odzwierciedla rzeczywistości w skali globalnej. "Ten rytm jest znacznie bardziej złożony. Zwłaszcza tam, gdzie przebieg lokalnych cykli sezonowych różni się od siebie nawet na niewielkich odległościach" – wyjaśnia Drew Terasaki Hart, ekolog z australijskiego CSIRO.
Podczas gdy model prostych pór roku sprawdza się w wysokich szerokościach geograficznych, w rejonach suchych i tropikalnych już tak nie jest. Naukowcy przeanalizowali 20 lat danych satelitarnych, śledząc odbicie światła w podczerwieni, aby zmapować cykle wzrostu roślin na całym globie. Okazało się, że na stokach górskich oraz w klimacie śródziemnomorskim występuje swoista asynchroniczność sezonów, a dla rozwoju roślin kluczowy najważniejszy jest dostęp do światła i wody, a nie temperatura.
"Nasza mapa pokazuje duże zróżnicowanie terminów kwitnienia i pokrewieństwa genetycznego u wielu gatunków roślin i zwierząt. Wyjaśnia to też złożoną geografię zbiorów kawy w Kolumbii – gospodarstwa rozdzielone zaledwie jednym dniem jazdy mogą znajdować się w kompletnie innych fazach reprodukcyjnych, niczym na przeciwstawnych półkulach" – zaznacza Terasaki Hart.
Zauważalne odmienności środowiskowe na niewielkich odległościach mogą tłumaczyć wysoką bioróżnorodność tropików. Gatunki powiązane z odmiennymi cyklami sezonowymi rozmnażają się w różnym czasie, z czasem stopniowo różnicując się i dając początek nowym gatunkom.
Według badaczy, ich ustalenia mogą także wspierać analizę ewolucji gatunków w innych typach ekosystemów, jak rzeki czy oceany, oraz pozwalać na lepsze zrozumienie wpływu zmian klimatu na środowisko naturalne. Wbrew pozorom, takie informacje mogą stanowić zupełnie nowy kierunek dla rozwoju biologii ewolucyjnej, ekologii zmian klimatu i badań nad bioróżnorodnością.
