Najsłynniejszy podstęp: koń trojański. Mit czy rzeczywistość?
Historia konia trojańskiego fascynuje od wieków, ale czy rzeczywiście miała miejsce? Eksperci analizują, czy to tylko mit, czy może kryje się za nim ziarno prawdy.
Koń trojański
Historia konia trojańskiego od tysięcy lat jest opiewana jako opowieść o przebiegłym podstępie: sfrustrowani po 10 latach wojny, starożytni greccy wojownicy ukryli się w dużym, pustym, drewnianym koniu, którego Trojanie triumfalnie wnieśli do murów miejskich, a następnie Grecy wymknęli się nocą, by splądrować Troję.
Ale co najmniej jeden z późniejszych greckich pisarzy był pod wrażeniem naiwności Trojan, którzy dali się nabrać na ten oczywisty podstęp. Geograf z II wieku, Pauzaniasz, opisał to jako anoia – "głupotę" lub "całkowitą głupotę".
Niektórzy współcześni pisarze podzielają ten pogląd. To, dlaczego Trojanie dali się oszukać koniowi trojańskiemu, nie sprawdzając najpierw, czy w jego wnętrzu nie czają się wrogowie, jest bardziej skomplikowane, niż mogłoby się wydawać.
Mit czy rzeczywistość?
– Pauzaniasz to wielki uczony, ale pamiętać należy, że żył on tysiąc lat po Homerze – komentuje Jonathan Burgess z Uniwersytetu w Toronto. Burgess podkreśla, że Pauzaniasz "przesadza z racjonalizmem" i traktuje poezję Homera jako wydarzenia, które rzeczywiście miały miejsce, nie zaś jako symboliczne wydarzenia w fikcyjnej historii.
– Koń trojański to mit – mówi Burgess. – Do tego drewniany koń nie jest ani trochę tak dziwny ani fantastyczny, jak większość tej historii opowiedzianej przez Homera – dodał.
Archeologiczne ślady Troi
Armand D’Angour, klasycysta z Uniwersytetu Oksfordzkiego, twierdzi, że archeologia wskazuje na to, iż Troja VI – szósta z dziewięciu warstw starożytnego miasta odkrytych podczas wykopalisk w Hisarlık, niedaleko wybrzeża Morza Egejskiego w Turcji, została zniszczona w wyniku wojny. Stanowisko pochodzi z późnej epoki brązu, sprzed około 3200 lat i może być Troją Homera.
Wielu uczonych sugeruje, że Koń Trojański był w rzeczywistości pewnego rodzaju machiną oblężniczą – prawdopodobnie taranem. Istnieją również sugestie, że Troja VI została zniszczona przez trzęsienie ziemi. Wówczas koń trojański mógł dla Homera symbolizować taką katastrofę. Jak wyjaśnia History, Posejdon, grecki bóg morza, był również bogiem koni i trzęsień ziemi.
D’Angour nie sądzi, że koń trojański był trzęsieniem ziemi, ale uważa, że w tej historii może być ziarno prawdy. – To byłby popis wyobraźni Homera, gdyby w rzeczywistości nie istniał materialny odpowiednik konia trojańskiego – mówi.
