Iryda Plus "zamiata niebo". Polska odpowiedź na rosyjskie drony

3 lutego 2026 spółki MBF Group i Rohde & Schwarz Polska podpisały list intencyjny dotyczący strategicznej współpracy technologicznej. To kolejny dokument precyzujący zakres współpracy podmiotów, zaangażowanych w rozwój innowacyjnych, wojskowych bezzałogowców.

Należy do nich Iryda Plus – uzbrojony dron myśliwski (C-UAS, ang. Counter-Unmanned Aerial Systems), zdolny do długotrwałego patrolowania i zwalczania bezzałogowców przeciwnika za pomocą własnej broni pokładowej (hard-kill). Nad rozwojem, zdaniem twórców, pierwszej takiej konstrukcji w Europie, pracują trzy polskie podmioty: MBF Group SA, Squadron Sp. z o.o. (ASE Group) oraz Polskie Lobby Przemysłowe im. Eugeniusza Kwiatkowskiego (PLP).

Współpraca z Rohde & Schwarz ma zapewnić dostęp do najnowszych rozwiązań z zakresu m.in. bezpiecznej łączności taktycznej, monitoringu widma radiowego, świadomości sytuacyjnej czy odporności elektromagnetycznej.

Po raz pierwszy Iryda Plus (Iryda+), w postaci makiety, została zaprezentowana w czasie kieleckiego MSPO w 2023 r., a w 2026 r. MBF Group przedstawił nagrania z symulacji pracy kluczowych elementów, jak głowica obserwacyjna i gondola strzelecka, a także gotową do montażu gondolę. Co wiadomo o tym sprzęcie?

Sloganem projektu są słowa "zamiatamy niebo" - Iryda Plus ma być bowiem przeznaczona do zwalczania dronów i amunicji krążącej. Prędkość patrolową określono na 180–200 km/h, a maksymalną, rozwijaną podczas pogoni za celem – na 250-280 km/h. Ważną zaletą ma być także bardzo niska prędkość minimalna, pozwalająca na utrzymywanie się Irydy Plus w powietrzu przy 50–60 km/h.

Twórcy bezzałogowca szacują długotrwałość lotu na 8-10 godzin, a udźwig na 15-20 kg. Platforma o takiej charakterystyce ma przenosić wspierany sztuczną inteligencją system celowniczy TAS (Target–Aim–Shot).

Uzbrojenie Irydy Plus ma znaleźć się w umieszczonej pod kadłubem gondoli, zapewniającej obrót w zakresie 360 stopni. Według oficjalnej specyfikacji ma tam trafić "karabinek kal. 7,62 mm", choć sądząc po wizualizacjach czy przeznaczeniu tej broni wydaje się, że chodzi po prostu o karabin maszynowy.

Umieszczenie broni w obrotowej gondoli, bez martwych kątów ostrzału w poziomie, przypomina nieco rozwiązanie stosowane w wyspecjalizowanych, nocnych myśliwcach z czasów II wojny światowej, jak P-61 Black Widow. Gondola strzelecka stanowi zarazem kluczowy atut Irydy Plus, pozwalając na zwalczanie dronów z każdego położenia, bez potrzeby zajmowania określonej pozycji względem celu.

Budowa Irydy Plus jest przy tym częścią szerszej inicjatywy. Jej efektem ma być nie tylko bojowy bezzałogowiec, ale również cięższy, dwusilnikowy dron Mallard, przeznaczony do zadań transportowych i zdolny do przenoszenia 300 kg ładunku.

Nazwa Iryda jest przy tym nawiązaniem do ostatniego wojskowego odrzutowca, który został zaprojektowany w Polsce i przez krótki czas był produkowany seryjnie. Prace nad nim rozpoczęto jeszcze w latach 70., a prototyp wzniósł się w powietrze w roku 1985.

Samolot I-22 Iryda miał być następcą szkolnych maszyn TS-11 Iskra, był projektowany jako konstrukcja szkolno-bojowa i doczekał się kilku wersji – z różnymi silnikami i wyposażeniem, w tym również zachodnim (Sagem).

Ostatecznie, choć wojsko otrzymało osiem Iryd, a na linii montażowej znajdowało się 19 kolejnych samolotów, program rozwoju tej maszyny został w 1996 r. przerwany, a ostateczna decyzja o rezygnacji z dalszych praca zapadła w roku 1999. Do przerwania rozwoju Irydy przyczyniły się dwie katastrofy z jej udziałem, opóźnienia, problemy z silnikami i – przede wszystkim – decyzje polityczne.

Choć rozwój samolotu I-22 Iryda został przerwany, już 30 lat temu proponowano, że maszyna ta będzie współpracować z bezzałogowcami. Łącznikiem pomiędzy dawną Irydą i współczesną Irydą Plus jest PZL "Vector" – bezzałogowiec, który miał być przenoszony przez Irydę i startować w powietrzu spod jej skrzydła. Jego makietę zaprezentowano w 1993 r. podczas targów broni Military Arms w Sopocie.

PZL Vector był projektowany jako zdalnie sterowany aparat rozpoznawczy, wykorzystujący technologię stealth (trudnowykrywalności). Jego twórcy założyli, że będzie mieć budowę modułową, pozwalającą na zmianę wyposażenia, przy czym sprzęt rozpoznawczy miał pochodzić z zagranicy. Płatowiec i silnik miały być produkowane w Polsce, a Vector doczekał się dwóch wariantów projektowych – wersji z silnikiem tłokowym i wariantu odrzutowego, rozwijającego prędkość do 800 km/h.