Egipt sprzed faraonów skrywał zaskakującą technologię. Zapomniane odkrycie
Przez lata niedoceniany, mały metalowy przedmiot, leżący w muzealnym magazynie, stał się kluczem do zrozumienia zaawansowanej technologii starożytnych Egipcjan sprzed ponad 5300 lat.
Archeolodzy odkryli, że niewielki metalowy przedmiot, przez dekady leżący w magazynie muzealnym, jest przełomowym znaleziskiem z okresu sprzed pierwszych faraonów. Odkrycie to zmieniło nasze postrzeganie rozwoju technologicznego w starożytnym Egipcie.
Mały przedmiot, wielkie znaczenie
Niecodzienny przedmiot został odnaleziony ponad sto lat temu na cmentarzysku w Badari w Górnym Egipcie. W grobie oprócz szczątków dorosłego mężczyzny znaleziono drobny metalowy przedmiot. Miał on zaledwie 63 mm długości i wagę niczym piórko, odpowiadającą groszowej monecie. Opisano go jako "małe miedziane szydło z owiniętym rzemieniem" i zapomniano na wiele lat.
Zabytek przechowywany jest w Muzeum Archeologii i Antropologii na Uniwersytecie w Cambridge. Badacze z Uniwersytetu w Newcastle oraz Akademii Sztuk Pięknych w Wiedniu postanowili ponownie go zbadać. Wyniki swoich badań opublikowali w czasopiśmie archeologicznym "Ägypten und Levante/ Egypt and the Levant".
Trzy aplikacje do zarządzania czasem ze smartfonem.
Odkryto, że ten pozornie nieistotny kawałek metalu to fragment najstarszego znanego w Egipcie wiertła łukowego z metalową końcówką. Pochodzi ono z okresu predynastycznego, z czasów, gdy pierwsi faraonowie jeszcze nie rządzili, czyli sprzed około 5300 lat. Dotąd najlepiej zachowane zestawy takich narzędzi znano dopiero z czasów Nowego Państwa, z II tysiąclecia p.n.e.
Wyjątkowość staroegipskiego wiertła
Metalowa końcówka była kluczowym elementem mechanizmu. Mocowano ją do trzonka, wokół którego owijano skórzany rzemień. Ruch łuku wprawiał całość w szybkie obroty, umożliwiając efektywne wiercenie. Choć drewniane części nie przetrwały, ślady zużycia i resztki rzemienia potwierdzają zastosowanie tej technologii.
Naukowcy zastosowali przenośną fluorescencję rentgenowską (pXRF) do badania składu chemicznego przedmiotu. Okazało się, że wykonano go z nietypowego stopu miedzi z dodatkiem arsenu, niklu oraz znacznej ilości ołowiu i srebra. Taki skład zwiększał jego trwałość w porównaniu z typowymi miedzianymi wyrobami z tamtego okresu.
Narzędzie, które zmienia historię technologii
Wiertła łukowe służyły do obróbki drewna, kamienia i paciorków. Wykorzystywano je przy produkcji mebli, ozdób i biżuterii. Mechanizm łukowy pozwalał rzemieślnikom pracować szybciej i precyzyjniej niż przy użyciu prostych narzędzi ręcznych. Za świątyniami i bogato zdobionymi grobowcami stały codzienne technologie, o czym mówi współautor publikacji:
"Starożytni Egipcjanie słynęli z kamiennych świątyń, malowanych grobowców i olśniewającej biżuterii, ale za tymi osiągnięciami kryły się praktyczne, codzienne technologie, które rzadko zachowują się w zapisach archeologicznych" - przekazał dr Martin Odler z Uniwersytetu w Newcastle, cytowany przez "National Geographic".
Sceny przedstawione na malowidłach z kolejnych stuleci dowodzą, że narzędzia te stanowiły stały element wyposażenia warsztatów rzemieślniczych i służyły do starannego opracowywania drewna, kamienia oraz innych surowców.
