Wampirzyca piekielna. To jedyny taki gatunek
Naukowcy zsekwencjonowali największy jak dotąd genom głowonoga u wampirzycy piekielnej (Vampyroteuthis infernalis). Analiza odsłania wczesną historię ewolucji ośmiornic i kałamarnic.
"Bardzo mała, ale straszna ośmiornica, czarna jak noc, ze szczękami białymi jak kość słoniowa i krwistoczerwonymi oczami" - pisał o niej w latach 30. XX wieku oceanograf William Beebe. Żyje na głębokościach ok. 600 m. Jest przystosowana do życia w mroku, a swoją nazwę zawdzięcza swojemu wyglądowi.
Wampirzyca piekielna (Vampyroteuthis infernalis) to jedyna żyjąca współczesna znana przedstawicielka rzędu wampirzyc należąca do głowonogów. Badaczom z Austrii i Japonii udało się zbadać jej genom. Wyniki opublikowano w magazynie naukowym iScience.
Rekordowy genom i "wspólna mapa" chromosomów
Zespół odkrył, że wampirzyca ma największy genom głowonoga, jaki kiedykolwiek zbadano. Składa się on z 11 miliardów par zasad. Jest to ponad dwukrotnie więcej niż w genomach największych kałamarnic.
Jak udało się ustalić badaczom, że genom wampirzycy piekielnej ukazuje, jak kałamarnice, ośmiornice i mątwy wywodziły się od wspólnego przodka. – Jej genom ujawnia głębokie ewolucyjne sekrety dotyczące tego, jak dwie uderzająco różne linie ewolucyjne mogły wyłonić się ze wspólnego przodka – wyjaśnia Oleg Simakov z Uniwersytetu Wiedeńskiego.
Badacze zwracają uwagę, że aż ok. 62 proc. genomu tworzą elementy powtórzone. Powiększają one rozmiar DNA, nie dodając nowych sekwencji kodujących. Dodatkowo badania wykazały, że genom wampirzycy zachowuje fragmenty układu chromosomowego dziesięciornic.
Ośmiornice z "kałamarnicową" przeszłością
Badanie różnych genomów ośmiornic wykazało, że na wczesnym etapie swojej historii ewolucyjnej ośmiornice również miały strukturę chromosomową podobną do kałamarnicy. Z czasem doszło jednak do nieodwracalnego łączenia i mieszania. Jak oceniają badacze, mogło to napędzać do powstania adaptacji ośmiornic.
Wampirzyca z kolei uniknęła tych fuzji. Jej chromosomy pozostały w dużej mierze niezmienione. Jej genom zaś znacząco rozrósł się. Z tego powodu badacze zaklasyfikowali wampirzycę jako punkt odniesienia w rekonstrukcji ewolucji głowonogów.
– Wampirzyca piekielna zachowuje dziedzictwo genetyczne, które poprzedza kałamarnice i ośmiornice. Daje nam to bezpośredni wgląd w najwcześniejsze etapy ewolucji głowonogów – mówi Emese Tóth z Uniwersytetu Wiedeńskiego.
