Toksyczne substancje w mózgach delfinów. Mogą znaleźć się też na naszym talerzu

Toksyczne pozostałości po ekranach telewizorów, komputerów i smartfonów wykryto w mózgach i ciałach zagrożonych wyginięciem delfinów i morświnów w Morzu Południowochińskim - odkryli badacze z chińskich uniwersytetów. Wskazują, że chodzi o płynne monomery ciekłokrystaliczne (LCM), czyli syntetyczne związki wykorzystywane w produkcji ekranów, które zmodyfikowały geny tych morskich ssaków. Ich analiza została opublikowana w naukowym czasopiśmie w "Environmental Science & Technology".

"Wykorzystując solidne metodologie śledzenia źródeł, dostarczamy pierwszych dowodów na to, że LCM z elektroniki domowej i przybrzeżnych elektroodpadów gromadzą się w tkankach" - piszą w badaniu autorzy. LCM odpowiadają za kontrolę przechodzenia światła w wyświetlaczach i jakość obrazu w urządzeniach. Problemem jest ich trwałość w środowisku, bo zanieczyszczają powietrze, ścieki i oceany.

"Te emitujące światło związki organiczne zostały zaprojektowane tak, aby były bardzo stabilne, dzięki czemu mogą długo utrzymywać się w ekranach telewizorów, komputerów i telefonów. Jak na ironię, to właśnie ta stabilność sprawia, że ​​stanowią one problem w środowisku: łatwo nie ulegają rozkładowi" - powiedział Yuhe He, jeden z autorów badania i badacz z Uniwersytetu w Hong Kongu, w rozmowie z "The Guardian".

Autorzy wskazują też, że to duże zagrożenie dla zdrowia zarówno ludzi, jak i zwierząt morskich. Podobne zanieczyszczenia wykryto u ryb i bezkręgowców, którymi żywią się delfiny i morświny - to sugeruje, że LCM przedostają się do tych zwierząt poprzez łańcuch pokarmowy.

Zespół analizował próbki tkanek zbierane przez 14 lat w rejonie Morza Południowochińskiego. Badacze sprawdzali obecność 62 konkretnych monomerów ciekłokrystalicznych w próbkach tłuszczu, mięśni, wątroby, nerek i tkanki mózgowej delfinów i morświnów.

Od początku badań producenci w dużej mierze zastąpili LCM diodami LED (diodami elektroluminescencyjnymi) w ekranach. Naukowcy zauważyli korelację między wzrostem i spadkiem użycia tych chemikaliów a ich akumulacją w organizmach zwierząt morskich w trakcie badania.

Analiza wskazuje, że aktywność czterech najczęściej wykrywanych typów LCM obejmowała modyfikacje genów związane z naprawą DNA i podziałem komórek w komórkach delfinów.

Badacze znaleźli toksyczne monomery w próbkach tłuszczu, mięśni, wątroby, nerek oraz mózgu badanych zwierząt. Najwyższe stężenia dotyczyły tłuszczu, ale uwagę badaczy przykuło jeszcze coś innego.

"Obecność LCM w ich mózgach to poważny sygnał ostrzegawczy. Jeśli te substancje chemiczne mogą przekraczać barierę krew-mózg u delfinów, musimy obawiać się podobnych skutków u ludzi narażonych na ich działanie poprzez zanieczyszczone owoce morza, a nawet wodę pitną" - przekazał Yuhe He.

Yuhe He zaznaczył, że choć nie ma jeszcze bezpośrednich dowodów na wpływ tych substancji na zdrowie ludzi, testy laboratoryjne przeprowadzone na komórkach delfinów wskazują, że chemikalia te mogą wpływać na aktywność genów odpowiedzialnych za naprawę DNA oraz podział komórek.

Elektroodpady stają się coraz poważniejszym problemem globalnym - co roku powstaje ich około 60 milionów ton. Jednym z głównych źródeł jest zjawisko tzw. "szybkiej technologii", czyli tanich, często słabo wykonanych produktów traktowanych jak jednorazowe, w tym urządzeń wykorzystujących LCM.

Aby zmniejszyć skalę szkód, naukowcy wskazują, że użytkownicy powinni wydłużać czas korzystania z elektroniki, m.in. poprzez jej naprawę oraz oddawanie sprzętu do punktów stosujących certyfikowane metody recyklingu elektroodpadów. Badacze podkreślają również potrzebę wprowadzenia bardziej rygorystycznych regulacji.

"To sygnał ostrzegawczy. Jeśli będziemy czekać, aż szkody dla zdrowia ludzkiego zostaną w pełni udowodnione, prawdopodobnie będzie za późno. Podjęcie natychmiastowych działań w sprawie regulacji dotyczących elektrośmieci ma na celu zapobieżenie przyszłemu kryzysowi zdrowia publicznego" - dodał badacz.