Ważna data dla chrześcijan. Mogła się wziąć od pogan
25 grudnia jako data narodzin Jezusa nie pojawia się w Biblii. Skąd więc wziął się ten dzień? Odpowiedź może przynieść tradycja wczesnego chrześcijaństwa.
Jak pisaliśmy, wczesne źródła chrześcijańskie nie podają daty narodzin Jezusa. Początkowo nawet, urodzenie Jezusa nie było dla wczesnych chrześcijan szczególnie ważną uroczystością.
Dopiero pod koniec II w. n.e. narodziny Jezusa zaczęły wzbudzać zainteresowanie. W IV w. n.e. zaś pojawiają się dwie daty obchodów urodzin Jezusa: 25 grudnia w zachodnim Cesarstwie Rzymskim i 6 stycznia na wschodzie.
Najstarszy zapis uznający 25 grudnia za urodziny Jezusa pochodzi z rzymskiego almanachu z połowy IV wieku. Obecnie istnieje kilka teorii mówiących o tym, dlaczego akurat 25 grudnia został wybrany jako dzień narodzin Chrystusa.
Teza "pogańska": od Saturnaliów do Sol Invictus?
Popularna hipoteza mówi, że Kościół przyjął termin pogańskich świąt zimowego przesilenia. Rzymianie obchodzili swoje święto Saturnalia w środku zimy pod koniec grudnia. W 274 roku n.e. rzymski cesarz Aurelian ustanowił święto narodzin Sol Invictus (Słońca Niezwyciężonego) 25 grudnia.
Pierwsi chrześcijańscy autorzy jednak nie piszą o tym, że data Bożego Narodzenia jest "zapożyczeniem". Wzmiankują za to symboliczne skojarzenia - podejście chrześcijan do Chrystusa jako "słońca sprawiedliwości".
– Ze względu na prześladowania, pierwsi chrześcijanie mogli chcieć również dystansować od pogan i ich obrządków religijnych – zauważa prof. Andrew McGowan z Yale Divinity School. – Sytuacja ta zmieniła się dopiero po przyjęciu chrześcijaństwa przez Konstantyna. Od połowy IV wieku obserwujemy, jak chrześcijanie celowo adaptują i chrystianizują pogańskie święta – dodaje McGowan.
Teza "paschalna": data z klucza śmierci i poczęcia
Mniej znana, lecz starsza tradycja łączy datę Bożego Narodzenia z datą śmierci Jezusa. Około 200 r. Tertulian z Kartaginy wyliczył, że Jezus został ukrzyżowany, wg kalendarza rzymskiego, 25 marca. Chrześcijanie mieli przyjąć wierzenie, że Jezus został poczęty i ukrzyżowany dokładnie tego samego dnia. Z tego powodu uznali, że 25 grudnia jest dniem jego przyjścia na świat.
– O idei tej możemy czytać już w traktacie "O przesileniach i równonocy". Św. Augustyn również znał to skojarzenie. Zapewne połączenie poczęcia i śmierci Jezusa może się wydać współczesnym ludziom dziwne, jednak starożytni chrześcijanie w ten sposób odzwierciedlali rozumienie całości zbawienia jako czegoś nierozerwalnie ze sobą połączonego – wyjaśnił McGowan.
