Stary jak świat? Naukowcy badają ile lat ma Księżyc

Unosząc się obok Ziemi od tysiącleci, Księżyc był powszechnie znanym widokiem na nocnym niebie. 1 sierpnia 1971 roku część tej historii została zapisana na samym Księżycu, kiedy astronauci Apollo 15, David Scott i James Irwin, natknęli się na niezwykle stary fragment skorupy księżycowej, który miał dostarczyć kluczowych wskazówek dotyczących pochodzenia Księżyca.

Ta próbka, nazwana Skałą Genesis, ostatecznie obaliła dominujące wówczas teorie dotyczące powstania Księżyca – że został on przechwycony przez Ziemię lub narodził się obok niej – jednocześnie ujawniając kluczowe dowody wskazujące na obecnie powszechnie akceptowaną teorię.

Hipoteza gigantycznego zderzenia głosi, że około 4,5 miliarda lat temu obiekt wielkości Marsa, często nazywany Theą, zderzył się z młodą Ziemią. W ten sposób wyrzucił w przestrzeń kosmiczną ogromne ilości stopionych ziemskich skał, które stopniowo, pod wpływem grawitacji, scalały się, tworząc Księżyc, który znamy dzisiaj.

Philipp Heck z Uniwersytetu Chicagowskiego podkreśla skalę skutków. - To zresetowało wszystko na Ziemi - mówi badacz, wskazując, że ewentualne wczesne formy życia nie przetrwałyby takiego wydarzenia.

Powstanie Księżyca jest nierozerwalnie związane z wczesną historią Ziemi, w tym z określeniem momentu pojawienia się na niej najwcześniejszych form życia. Jednak dokładny czas tego przełomowego wydarzenia pozostaje niejasny.

Wiek większości meteorytów księżycowych, które spadły na Ziemię, oszacowano na około 4,35 miliarda lat. Prawie wszystkie 400-kilogramowe próbki księżycowe przywiezione na Ziemię w erze Apollo również datowano na mniej więcej ten sam wiek. Uważa się, że powstały one z oceanu magmy na Księżycu po gigantycznym uderzeniu.

W 2023 r. zespół badaczy oznaczył cyrkony z najstarszej próbki Apollo na 4,51 mld lat, cofając szacunki o 40 mln lat. To niewiele w skali Układu Słonecznego, ale dużo dla ewolucji życia.

Dzisiejsze badania skał księżycowych w dużej mierze sugerują, że Księżyc powstał około 200 milionów lat po powstaniu Układu Słonecznego. Jednak symulacje ewolucji Układu Słonecznego przewidują, że Księżyc musiał powstać jeszcze dziesiątki milionów lat wcześniej.

Kluczowym wyzwaniem w określeniu prawdziwego wieku Księżyca jest to, że znaczna jego część pozostaje niezbadana. Dotyczy to również jego dziewiczej, niewidocznej strony, która została w mniejszym stopniu dotknięta procesami geologicznymi w porównaniu ze stroną zwróconą ku Ziemi i może pomóc w rozwiązaniu utrzymujących się rozbieżności w szacunkach wieku.