Słońce może pokrzyżować plany NASA. Kiedy poleci Artemis 2?
Naukowcy opracowali skuteczną metodę prognozowania rozbłysków słonecznych po niewidocznej stronie Słońca. Okazuje się, że wyniki badań mogą wpłynąć na termin startu misji Artemis 2, w ramach której ludzie wrócą w otoczenie Księżyca.
Międzynarodowy zespół naukowców kierowany przez dr. Victora M. Velasco Herrerę z Narodowego Uniwersytetu Autonomicznego Meksyku analizował pół wieku obserwacji słonecznych z satelitów. Badacze skupili się na promieniowaniu rentgenowskim Słońca i zidentyfikowali dwa cykle aktywności trwające odpowiednio 1,7 oraz 7 lat. Oba zazwyczaj nie są łatwo zauważalne, gdyż dominujący jest powszechnie znane jedenastoletnie cykl aktywności słonecznej.
Kiedy te dwa odkryte cykle nachodzą na siebie, gwałtowne rozbłyski (tzw. superflares – klasy X10 i większe) pojawiają się znacznie częściej. Metoda nie pozwala na ścisłe prognozowanie konkretnych dat, jednak badacze potrafią przewidzieć miesiące, w których ryzyko takich zjawisk znacząco rośnie i określić, która półkula Słońca stanie się źródłem potencjalnego zagrożenia.
Przewidywanie okresów intensywnych rozbłysków słonecznych ma ogromne znaczenie dla bezpieczeństwa astronautów oraz systemów technicznych, takich jak satelity i sieci energetyczne. Dr Herrera podkreślał: "Nasza metoda zapewnia operatorom kosmicznym i zarządzającym satelitami jedno- lub dwuletni czas ostrzeżenia przed najbardziej niebezpiecznymi okresami. Daje to możliwość przygotowania i ochrony systemów komunikacyjnych, sieci energetycznych i bezpieczeństwa ludzi poza Ziemią".
Według badań, okres zwiększonej aktywności rozbłyskowej przewidywany jest od połowy 2025 r. do połowy 2026 r., głównie po południowej stronie Słońca. Następnie, po około sześciomiesięcznej przerwie, aktywność wzrośnie na półkuli północnej. Odkrycia zespołu potwierdziły się, gdy w maju 2024 r. odnotowano silne rozbłyski niewidoczne z ziemi, wykryte przez sondy takie jak Solar Orbiter.
W obliczu tych danych dr Herrera zwrócił uwagę, że opóźnienie misji Artemis 2 do końca 2026 r. mogłoby być znacznie bezpieczniejsze ze względu na wyjątkowo wzmożoną aktywność Słońca. Dodał również: "NASA słusznie przesunęła start Artemis 2 na marzec, ale patrząc na to, co dzieje się na Słońcu, rekomendujemy rozważenie jeszcze dalszego odroczenia".
Choć NASA oficjalnie nie odniosła się do wskazań naukowców, dłuższe opóźnienie startu mogłoby pozwolić na bezpieczniejsze przeprowadzenie misji. Jednocześnie badacze przewidują, że kolejny okres wysokiego ryzyka wystąpi od połowy 2030 r. do początku 2031 r.
