Kolejne opóźnienie Challengerów 3. Brytyjska flota pancerna w potrzasku

W pisemnych odpowiedziach udzielonych konserwatywnemu posłowi Benowi Obese-Jecty'emu, minister obrony Luke Pollard stwierdził, że program "przechodzi obecnie fazę demonstracyjną, mającą na celu sprawdzenie osiągów czołgów". Dodał, że produkcja rozpocznie się po potwierdzeniu osiągów, "a nie będzie ograniczona konkretnym terminem". Nietrudno dostrzec w tym wszystkim istnienia pewnego wentyla bezpieczeństwa, który ma zagwarantować ministerstwu polityczne bezpieczeństwo, które w ostatnich dwóch miesiącach przeżyło huśtawkę nastrojów z mocnym wskazaniem na te raczej pesymistyczne.

Na fazę demonstracyjną składa się ograniczona liczba pojazdów wykorzystywanych do weryfikacji projektu, integracji nowego wyposażenia uzbrojenia oraz badania wydajności już zaimplementowanych rozwiązań w odniesieniu do wymagań. Do końca 2025 r. przedsiębiorstwu Rheinmetall BAE Systems Land oddano tylko osiem kadłubów Challengera 2 w celu modernizacji i przetestowania. Produkcja seryjna jeszcze się nie rozpoczęła.

Początki Challengera 3 sięgają długoterminowych starań o przedłużenie okresu wykorzystania Challengera 2. Początkowe prace rozpoczęły się w 2005 r. w ramach Programu Utrzymania Zdolności (Capability Sustainment Programme), ale opóźnienia w finansowaniu i problemy z zarządzaniem spowolniły postępy. W 2014 r. program został zreorganizowany jako Program Przedłużenia Resursu Challengera 2 (Challenger 2 Life Extension Programme). Pojawiły się konkurencyjne propozycje BAE Systems i Rheinmetall. Oferta tego drugiego stała się w rzeczywistości jedyną realną opcją, poza zastąpieniem floty czołgiem zagranicznym.

Kontrakt podpisano z spółką joint venture Rheinmetall BAE Systems Land i na podstawie jego zapisów miało zostać zmodernizowanych 148 czołgów. Według pierwotnych planów pierwsze wozy miały wejść do służby w British Army w 2025 r. Z czasem jednak okazało się, że jakość i ilość przerastają Brytyjczyków. Termin gotowości operacyjnej przesunięto o dwa lata. To nie było jednak najgorszą wiadomością, gdyż obecnie brytyjscy pancerniacy zostali postawieni przed faktem dokonanym i nie wiadomo kiedy otrzymają nowe pojazdy pancerne.

Ostatni rok, który niejako miał iść z górki, okazał się mozolnym wspinaniem się pod wzniesienie. W październiku 2025 r. serwis Defence Eye przyniósł hiobowe wieści. Okazało się, że Challenger 3 prawdopodobnie waży zdecydowanie więcej niż zakładano. Za sprawą dodanych nowych modułów pancerza na przodzie kadłuba i wieży oraz częściowo na burty tych elementów masa z pewnością uległa wzrostowi. Nie ma jednak oficjalnych informacji o ile. Domysły przywołanego serwisu oscylują wokół 12 ton.

Oznacza to, że i tak już niezbyt lekki pojazd – bo mający zakładaną masę bojową 66 ton – może ważyć 78 ton. Byłoby to absurdalne i stałoby się grobem dla tego wozu. Stosunek mocy do masy stałby się bardzo negatywny z uwagi na zastosowaną jednostkę napędową. Silnik wysokoprężny Perkins CV12-6A ma moc 1200 KM i z pewnością nie jest najwyższych lotów. Co prawda, brytyjskie ministerstwo obrony odcina się od tych spekulacji, twierdząc, że masa Challengera 3 nie wzrosła aż tak dramatycznie, ale logika podpowiada, że po dodaniu opancerzenia wzrost jest. Dość dziwną próbą ratowania tej sytuacji było podjęcie decyzji o wyposażeniu sześćdziesięciu czołgów tego typu w aktywny system ochrony pojazdu Trophy HV (który sam w sobie nieco waży).

Challengery 3 to nie jedyne piąte koło u wozu (tak, w przypadku Brytyjczyków można mieć dwa piąte koła) British Army. Najgorzej sytuacja wygląda z bojowymi wozami rozpoznawczymi Ajax. 18 grudnia ponownie wstrzymano wszystkie testy z udziałem tych wozów. Wozy te nadal nie mogą pozbyć się problemów z wibracjami i hałasem, które szkodzą zdrowiu obsadzających je załóg. W listopadzie ministerstwo obrony ogłosiło, że Ajaksy osiągnęły wstępną gotowość operacyjną. Okazało się to strzałem w płot, gdyż w grudniu sytuacja zmieniła się diametralnie i wstrzymano testy Ajaksów, które miały zdiagnozować problemy i dać szansę na ich rozwiązanie.

Szumne zapowiedzi najlepszego czołgu na skalę przynajmniej europejską wydają się znacznie przesadzone, zaś na tle innych krajów europejskich Brytyjczycy wyglądają jeśli nie śmiesznie, to na pewno straszne. W połączeniu z degrengoladą programu bojowego wozu rozpoznawczego Ajax flota brytyjskich pojazdów opancerzonych zdaje się być w potrzasku i na horyzoncie nie bardzo widać jakiekolwiek symptomów poprawy. Obrazu nędzy i rozpaczy dopełnia fakt, że Wielka Brytania nie przystąpiła do żadnej z inicjatyw czołgu przyszłości ani też sama nie zadeklarowała, że będzie opracowywać narodowy czołg, który zajmie miejsce Challengera 3.