nauka (strona 9 z 256)

Główny Inspektorat Sanitarny poinformował, że w oficjalnych komunikatach rosyjskich ani międzynarodowych organizacji zdrowotnych nie ma potwierdzenia przypadków dżumy u ludzi w Federacji Rosyjskiej. Jednocześnie polskie służby sanitarne, zgodnie z zaleceniami MSZ, odradzają wszelkie podróże do tego kraju.

Psy potrafią wyodrębniać słowa z nieprzerwanego strumienia ludzkiej mowy, zwracając szczególną uwagę na układ spółgłosek. Badanie naukowców z Uniwersytetu Eötvös Loránd w Budapeszcie wykazało, że ten sposób analizy języka przypomina mechanizm obserwowany u ludzi. Wyniki omawia serwis Nauka w Polsce.

Gniewosz plamisty, występujący w Polsce rzadki wąż, może zostać zaklasyfikowany jako gatunek jadowity. Nowe badanie wykazało, że jego zęby pozwalają wprowadzać jad do ciała ofiary.

Jezioro Brenets, znajdujące się na granicy Francji i Szwajcarii, tego lata niemal całkowicie wyschło. Na odsłoniętym dnie mieszkańcy umieścili ogromne napisy "HELP" i "SOS". Jak informuje agencja AFP, w ten sposób chcą zwrócić uwagę na skalę problemu oraz brak działań, które mogłyby powstrzymać pogarszającą się sytuację.

Na najwyższym szczycie Słowenii zostały już tylko niewielkie płaty lodu. Jak podaje Reuters, badacze obserwujący lodowiec Triglav oceniają, że jego ostatnie fragmenty mogą stopnieć jeszcze w najbliższych dniach po zimie z małą ilością śniegu i wyjątkowo wczesnym topnieniu.

Jezioro Lake Agassiz, większe niż dzisiejsza Francja, ostatecznie opróżniło się ok. 8,4 tys. lat temu. Jak opisuje Discover Wildlife, ogromny zrzut słodkiej wody do Oceanu Arktycznego nastąpił w ciągu tygodni lub miesięcy, podnosząc poziom mórz nawet o 2,8 m w rok i zostawiając ślad w klimacie Ziemi.

Według IFL Science Związek Radziecki rozmieścił m.in. wzdłuż arktycznego szlaku żeglugowego setki zautomatyzowanych latarni zasilanych radioizotopowymi generatorami. Po rozpadzie ZSRR wiele takich instalacji porzucono, a część stała się niekontrolowanym źródłem promieniowania, co w kolejnych latach doprowadziło do groźnych incydentów m.in. w Rosji i Gruzji.

Jak podaje United24Media, w rosyjskim Irkucku służby uruchomiły procedury awaryjne po śmierci 28-letniej pracownicy instytutu przeciwdżumowego. Pod obserwację trafiło 189 osób. Władze nie wskazują publicznie dżumy płucnej jako przyczyny alarmu i mówią jedynie o "podejrzeniu szczególnie niebezpiecznej infekcji". Sprawie przygląda się Biały Dom.

Wulkan Kraszeninnikowa na rosyjskiej Kamczatce ponownie wyrzuca lawę po prawie pięciu stuleciach uśpienia. Satelita NISAR uchwycił, jak potoki wypełniają kalderę i rozlewają się po okolicy. Zdjęcia z tych obserwacji zestawiono w poklatkową animację.

W Cieśninie Sundajskiej po wrześniowej erupcji Anak Krakatau pojawiły się dwie formacje przypominające niewielkie wyspy. Rita Susilawati z indonezyjskiego centrum PVMBG przekazała AFP, że na razie za wcześnie, by ocenić, czy będą to trwałe lądy. Obiekty dostrzeżono na zdjęciach satelitarnych wokół aktywnego wulkanu między Jawą a Sumatrą.

Jack Pearadin znalazł w stanie Arkansas w USA 6,03-karatowy diament podczas transmisji na żywo w TikToku. Według brytyjskiego dziennika "The Independent" kamień wydobyty w Crater of Diamonds State Park może być wart ponad 1 mln dol., choć część wycen wskazuje na znacznie niższą kwotę.

Monumentalne posągi moai od lat rozpalają dyskusje o tym, jak trafiły na swoje miejsca na Wyspie Wielkanocnej. Zespół amerykańskich archeologów przekonuje, że mieszkańcy Rapa Nui przemieszczali je metodą przypominającą "chodzenie" - wykorzystując kształt podstawy i przechył figur. Wyniki opisano w "Journal of Archaeological Science".

Jak podaje Unian, na cmentarzach położonych w strefie wykluczenia wokół Czarnobyla w Ukrainie naukowcy znaleźli ponad 400 gatunków roślin naczyniowych, w tym rzadkie okazy. O wynikach ekspedycji poinformował rezerwat biosfery Askania-Nowa im. Falz-Feina, zwracając uwagę także na stare drzewa, które przetrwały tam lepiej niż w okolicznych lasach.

W egzemplarzu Biblii genewskiej z 1599 r. zachowała się mapa "Lokalizacja Ogrodu Eden", która umieszcza biblijny Eden w Wielkiej Armenii, przy górach łączonych z Araratem na terenie dzisiejszej Turcji. Na detal ten zwróciła uwagę autorka kanału Ashleys_AntiqueBibles, omawiając znalezisko na YouTube. Układ rzek i mórz ma wspierać tezę, że raj znajdował się przy źródłach Eufratu, a nie w rejonie Morza Kaspijskiego.

Zespół prowadzący wykopaliska w El-Araj w Izraelu uważa, że odkrył pozostałości biblijnej Betsaidy nad Jeziorem Galilejskim. Zespół archeologów wskazał w rozmowie z Fox News, że podstawą są ślady żydowskiej osady rybackiej, rzymskiego miasta i bazyliki ze specjalną inskrypcją związaną z apostołem Piotrem.

W jaskini siarkowej na granicy Grecji i Albanii naukowcy znaleźli kolonię liczącą nawet 111 tys. pająków. Pajęczyna zajmuje 106 m kw. i powstała w całkowitym mroku, w środowisku bogatym w siarkowodór. Wyniki badań opublikowano w czasopiśmie "Subterranean Biology".

Data 13 listopada 2026 r. wraca w internecie jako rzekomy termin końca świata. Dziennik.pl przypomina, że stoi za nią model matematyczny Heinza von Foerstera z 1960 r., który nie dotyczył wojny ani kataklizmu, lecz skutków niekontrolowanego wzrostu populacji. To właśnie ten scenariusz badacz określał jako "apokalipsę demograficzną".

Ponad 120 lat po eksperymentach Marii Skłodowskiej-Curie część jej laboratoryjnych notatników wciąż nosi ślady skażenia promieniotwórczego. Biblioteka Narodowa Francji po przeglądzie zabezpieczeń podkreśla jednak, że oglądanie zbiorów za szybą nie zwiększa istotnie dawki promieniowania, podczas gdy kontakt z oryginałami wymaga ścisłej kontroli.

Mieszanka opisana w manuskrypcie z X w. może podpowiedzieć, jak tworzyć leki przeciw bakteriom odpornym na antybiotyki. Badanie opisane 3 września w mSphere pokazuje, że preparat nie tylko uszkadzał komórki drobnoustrojów, ale też znacznie wolniej prowadził do rozwoju oporności niż klasyczne antybiotyki.

Rosyjscy naukowcy szukają sposobów na wydłużenie życia 74-letniego Władimira Putina. W ramach finansowanego przez Kreml programu mają m.in. prowadzić eksperymenty z genetycznie modyfikowanymi miniświniami, których organizmy mogą posłużyć do hodowli narządów do przeszczepów u ludzi. Jak podaje "The Wall Street Journal", na cały projekt Rosja przeznaczy blisko 18 mld rubli (równowartość 840 mln zł).

Naukowcy w Chinach zidentyfikowali nieznany wcześniej wirus przenoszony przez kleszcze, nazwany ALTNV. O wynikach badań opublikowanych w "New England Journal of Medicine" napisał portal ScienceDaily. Patogen wykryto u 10,4 proc. z 3163 pacjentów badanych po objawach pojawiających się po ukąszeniu.

Polski szczyt, Kominiarski Wierch w Tatrach Zachodnich od 1988 r. pozostaje niedostępny dla turystów. Jak podaje rp.pl, decyzję podjęto ze względu na ochronę przyrody, przede wszystkim miejsc gniazdowania orła przedniego, a później ograniczenia rozszerzono także na kolejne grupy odwiedzających.

Przez ok. 20 lat CIA prowadziła w Stanach Zjednoczonych tajny program MK-Ultra, w którym sprawdzała, czy narkotyki, śpiączka hipoglikemiczna i elektrowstrząsy pozwolą wpływać na ludzki umysł. Po publikacjach "The New York Times" istnienie programu potwierdziły amerykańskie komisje, ale rodziny poszkodowanych do dziś nie doczekały się przeprosin ani odszkodowań.

Norweski bunkier nazywany jest "Arką Noego" oraz "skarbcem zagłady". Globalny Bank Nasion przechowuje już ok. 1,3 mln próbek nasion z całego świata. Położony w wiecznej zmarzlinie obiekt ma być zapasowym archiwum dla banków genów i zabezpieczeniem na wypadek katastrof, klęsk żywiołowych oraz konfliktów.

Karolina Olsson ze szwedzkiej wyspy Oknö zasnęła jako 14-latka i odzyskała pełną świadomość dopiero po 32 latach. Kiedy obudziła się w 1908 r., miała 46 lat, ale wyglądała na znacznie młodszą. Według dostępnych informacji lekarze do dziś nie są zgodni, co doprowadziło do tak długiego letargu.