nauka (strona 6 z 257)

Jesienne grabienie całego ogrodu może szkodzić glebie i ograniczać życie wielu organizmów, a także pozbawiać jeże zimowego schronienia. Prof. Przemysław Bąbelewski z Uniwersytetu Przyrodniczego we Wrocławiu w rozmowie z serwisem Nauka w Polsce wyjaśnia, gdzie warto pozostawić opadłe liście, a z których miejsc należy je usuwać.

W nocy z 24 na 25 października 2026 r. w Polsce i pozostałych państwach Unii Europejskiej zacznie obowiązywać czas zimowy. Zegarki trzeba będzie cofnąć z godz. 3.00 na 2.00, a Komisja Europejska opublikowała już kalendarz zmian do 2031 r. Jak podaje Nauka w Polsce, decyzja o rezygnacji z przestawiania zegarów nadal nie zapadła.

Czy liczba kroków robionych każdego dnia może mieć związek z koncentracją i podejmowaniem decyzji? Naukowcy przeanalizowali dane ponad 3000 osób zbierane przez 14 lat i zauważyli interesującą zależność. Wyniki badania opublikowano w recenzowanym czasopiśmie naukowym "Scientific Reports".

Mont Blanc we Francji ma teraz 4 807,47 m n.p.m. – wynika z najnowszego pomiaru opisanego przez "The Guardian". To o 1,29 m mniej niż rok wcześniej. Eksperci zaznaczają jednak, że takie wahania nie pokazują wprost, jak zmienia się całkowita masa lodu w Alpach.

Mikroskopijne cząstki paliwa wyrzucone do środowiska po katastrofie w Czarnobylu niemal nie zmieniły swojej budowy mimo upływu 40 lat. Jak opisuje Interesting Engineering, badacze z Leibniz Universität Hannover i Helmholtz-Zentrum Dresden-Rossendorf uznali, że taka trwałość może wpływać na tempo uwalniania radioaktywnych substancji do gleby i wody.

Wielka erupcja superwulkanu, do której doszło na obszarze dzisiejszej Japonii 7300 lat temu nie spowodowała całkowitego upadku osadnictwa, ale w wielu rejonach doprowadziła do całkowitego załamania się populacji.

Gdy pszczoła miodna użądli człowieka i ucieka, w skórze ofiary zostaje cały aparat żądłowy, który przez dłuższą chwilę działa bez zarzutów. Mimo oderwania od ciała, wciąż nie tylko samodzielnie wbija się coraz głębiej, ale i nieustannie tłoczy jad. Naukowcy postanowili przyjrzeć się temu mechanizmowi.

Większe psy starzeją się szybciej niż małe, a ważny trop prowadzi do fragmentów DNA nazywanych "skaczącymi genami". Jak podaje serwis Nauka w Polsce, zespół z Arizona State University w USA wykazał, że u dużych ras szybciej ubywa chemicznych znaczników, które hamują aktywność elementów LINE1.

Przyjęte 36,6°C nie jest uniwersalną normą temperatury ciała. U zdrowych dorosłych prawidłowy wynik zwykle mieści się między 36,1°C a 37,2°C, a na odczyt wpływają m.in. pora dnia, wiek i sposób pomiaru.

Raport komisji "21st Century Global Health Threats Commission", opublikowany 10 października w The Lancet, wskazuje, że wojna nuklearna i celowe wykorzystanie AI do tworzenia broni biologicznej mogą zagrozić przetrwaniu ludzkości do 2100 r. Autorzy przeanalizowali 17 czynników ryzyka i podkreślili, że szybkie działania ochronne wciąż mogą ograniczyć skalę strat.

Eliasz Klimowicz, chłop z Grzybowszczyzny na dzisiejszym pograniczu Polski i Białorusi, urósł w oczach tysięcy wiernych do rangi cudotwórcy i wcielenia Chrystusa. Jak podaje Polskie Radio, wokół proroka Ilji powstała sekta grzybowska, a w latach 30. ruszyła budowa Wierszalina, który miał zostać nową stolicą świata.

Nawet podczas pełnego znieczulenia ogólnego mózg może nadal rozpoznawać wzorce dźwięków, porządkować słowa i przewidywać, co padnie za chwilę w zdaniu. Takie wnioski przynosi badanie zespołu Baylor College of Medicine w USA, opublikowane w "Nature". Wyniki podważają prosty podział na świadome myślenie i całkowitą bierność mózgu.

Krater Batagaika na Syberii powiększa się w tempie, które naukowcy łączą z topnieniem wiecznej zmarzliny i szybkim ocieplaniem się Arktyki. Z badania opublikowanego w czasopiśmie Geomorphology wynika, że zagłębienie zwiększa objętość o ok. 1 mln metrów sześc. rocznie.

Wrześniowe maksimum zasięgu lodu morskiego wokół Antarktydy w 2026 r. należało do najniższych w historii obserwacji satelitarnych. Według danych NASA i National Snow and Ice Data Center lód objął w szczycie ok. 17,59 mln km kw. To kolejny sygnał zmian w antarktycznych wodach po wcześniejszych latach wzrostów.

Góra Kajlas w zachodnim Tybecie wznosi się na wysokość 6714 m n.p.m. Mimo zainteresowania alpinistów jej szczyt pozostaje niezdobyty, a od 2001 r. wspinaczka na świętą górę jest oficjalnie zakazana. Dla pielgrzymów ważniejsze od wejścia na wierzchołek jest okrążenie masywu.

Legenda przypisuje Abrahamowi de Moivre'owi wyliczenie dnia własnej śmierci na podstawie zmian długości snu. Według dostępnych biografii i analiz historyków nie ma jednak dowodu, że matematyk rzeczywiście to przewidział przed śmiercią 27 listopada 1754 r. w Londynie.

Australijski górnik przez lata przechowywał w domu niezwykle rzadki czarny opal Royal One. Znalezisko z Lightning Ridge w Australii najpierw leżało pod materacem, a później trafiło do banku. Po ocenie Gemological Institute of America kamień wyceniono na 3 mln dol.

Dzieci nie chcą chodzić do szkół, chorują, opuszczają się w nauce. – Uczeń powinien chcieć przyjść do szkoły, chcieć się spotkać z kolegami – przekonywał nauczyciel Ryszard Szubartowski w programie "TERAZ WP".

Na Wawelu rozpoczęto nieinwazyjne badania podziemi z użyciem mionów, czyli naturalnych cząstek powstających w atmosferze pod wpływem promieniowania kosmicznego. Jak informuje PAP, detektor umieszczony w Smoczej Jamie ma pomóc wykryć ukryte pustki, korytarze i szczeliny bez naruszania zabytkowej konstrukcji.

Naukowcy z Instytutu Dendrologii PAN opracowali sposób na zachowanie genów najstarszych polskich dębów szypułkowych. Z materiału pobranego od 21 pomnikowych drzew, mających nawet 800 lat, wyhodowali ukorzenione sadzonki. Część klonów rośnie już w kilku miejscach Wielkopolski. Efekty eksperymentu opisali na portalu Academia.

Naukowcy z Instytutu Chemii Fizycznej PAN i Wydziału Fizyki Uniwersytetu Warszawskiego opracowali prostszy sposób rozpoznawania czopków w żywej siatkówce. Jak informuje serwis Nauka w Polsce, zamiast dodatkowej optyki adaptacyjnej wykorzystali korekcję obliczeniową danych.

Zapamiętywanie dat, wzorów i formułek matematycznych to codzienność uczniów. Czy taki sposób nauczania pomaga zapamiętać fakty? - Mózg służy tylko do przechowywania, sterowania informacją, która nam jest w danej chwili potrzebna. Jeżeli zaniknie część tkanek tych, w których została zapamiętana data, to już on nie pamięta tej daty - tłumaczył Ryszard Szubartowski w rozmowie z Patrycjuszem Wyżgą.

Wielu z nas zostało określonych przez nauczycieli jako "zdolnych, ale leniwych". Ryszard Szurbartowski w programie "Teraz WP" przekonywał, że ogromną rolę w procesie pełnią sen i emocje. – Pospolicie nazywa się to snem, a tak naprawdę to jest nauka – podkreślał w rozmowie z Patrycjuszem Wyżgą.

Jak to możliwe, że uczeń karany jedynkami za brak prac domowych wyrósł na jedną z najważniejszych postaci światowego OpenAI? Legendarny gdyński nauczyciel Ryszard Szubartowski w "Teraz WP" demaskuje błędy polskiej edukacji. Wyjaśnia, dlaczego wkuwanie formułek blokuje mózg, a klucz do potężnej wiedzy leży w zupełnie innym miejscu, niż uważają nauczyciele.

W Vergenoegd Löw, ekologicznej winnicy w pobliżu Kapsztadu, każdego ranka rozpoczyna pracę około 800 biegusów indyjskich. Ptaki zjadają ślimaki i inne szkodniki winorośli, a przy okazji użyźniają glebę. O niezwykłym rozwiązaniu informuje News24.