Czy naprawdę są nieśmiertelne? Homary zaskakują swoim DNA

Homary to rodzaj skorupiaków z rodziny Nephropidae, w którego rodzinie znajdują się dwa gatunki. Homarus gammarus to homar europejski, a Homarus americanus - homar amerykański. Zwierzę to wyróżnia się potężnymi, najczęściej asymetrycznymi szczypcami oraz pancerzem, którego kolor zależy od środowiska, w jakim żyje skorupiak. A żyć może naprawdę długo.

Na wolności homary potrafią żyć około kilkadziesiąt lat. W badaniu z 1999 roku naukowcy ustalali wiek na bazie połowu europejskiego gatunku z wód Yorkshire. Badacze doszli do wniosków, że samce żyją średnio 31 lat, a samice 54 lata. Najstarsza samica osiągnęła z kolei 72 lata (z 9-letnim marginesem błędu w każdą ze stron).

Jeszcze bardziej imponujący wiek odnotowano w przypadku amerykańskiego homara Lorenzo. Ten był atrakcją restauracji w Hempstead w stanie Nowy Jork przez wiele lat. Specjaliści ocenili, że ten mógł żyć nawet 110 lat. Zwierzę wypuszczono do oceanu po zaangażowaniu lokalnej społeczności w sprawę. Ocena wieku homarów nie jest jednak łatwa i to także po części dlatego przypisuje im się "nieśmiertelność".

Ze względu na zrzucanie pancerza trudno oszacować wiek homarów. Nie sprawdza się popularna metoda mierzenia wieku przez sprawdzanie pasków wzrostu, które można zauważyć na łuskach lub kościach. Zamiast tego informacje o wieku można zgromadzić na dwa sposoby.

Jedną z metod jest obserwacja osadów tłuszczu na szypułkach ocznych. To jedna z tych części, które nie odpadają razem ze skorupą i w efekcie mogą gromadzić pierścienie niczym drzewa. Druga metoda dotyczy patrzenia na młynek żołądkowy. To część homara wyposażona w odpowiednik zębów, tak naprawdę będących twardymi strukturami mielącymi pokarm.

Co jest przyczyną długowieczności homarów? W komórkach homarów znajduje się telomeraza. To enzym rybonukleoproteinowy, którego zadaniem jest regeneracja telomerów. Te stanowią sekwencje końcowe chromosomów, które chronią komórki przed starzeniem. W miarę starzenia się większości organizmów i ludzi telomery skracają się z każdym podziałem komórki. Gdy są za krótkie, komórka zaczyna się starzeć i traci zdolność do dzielenia.

Amerykańscy naukowcy sugerują, że u tamtejszych homarów znajdują się nieskończone zapasy telomerazy, dzięki czemu podział komórek nie oznacza skrócenia telomerów, gdyż te nieustannie się regenerują. Dzięki temu osobniki potrafią linieć, czyli zrzucać pancerz, nawet kilka razy do roku w młodości i rosną przez całe swoje życie.

Linienie staje się jednak problemem w dalszej perspektywie. Miękkim ciałom homarów coraz trudniej przebić się przez skorupę, która z każdą kolejną wersją staje się coraz twardsza. Wzrasta przez to wysiłek energetyczny niezbędny do zmiany pancerza i homary mogą umierać z wyczerpania.

Czy gdyby asystować homarowi w linieniu, mógłby żyć on w nieskończoność? To z jednej strony możliwe, ale istnieją też inne czynniki, na które odpowiedzią nie będzie rośnięcie organizmu. Limiterem wzrostu mógłby okazać się metabolizm. Nawet gdybyśmy dostarczali homarowi niezbędną ilość składników odżywczych, jego zdolności przetwarzania tego jedzenia na energię się skończą.

Innym czynnikiem jest zdolność do przyjmowania tlenu. Nawet silnie natleniona woda nie sprawiłaby, że skrzela byłyby w stanie pracować z odpowiednią wydajnością. Organy w żywych organizmach funkcjonują prawidłowo w określonych warunkach, a jednym z nich jest odpowiedni rozmiar i zdolność do transportowania substancji odżywczych. W większych organizmach ta droga jest dłuższa i wymaga serca czy naczyń krwionośnych dostosowanych do tych potrzeb, a nie tylko odpowiednio dużych.