Umierająca gwiazda odgrywa fenomenalny spektakl. Co tu się dzieje?
Kosmiczny Teleskop Hubble’a zarejestrował wyjątkowe zjawiska świetlne w Mgławicy Jajko, oddalonej od Ziemi o tysiąc lat świetlnych. Naukowcy postanowili sprawdzić, co jest ich źródłem.
Zespół naukowców z NASA wykorzystał Kosmiczny Teleskop Hubble’a do szczegółowej obserwacji Mgławicy Jajko w gwiazdozbiorze Łabędzia. To miejsce wyróżnia się niezwykłym spektaklem światła i cieni, którego źródłe, jest świeżo wyrzucony przez umierającą gwiazdę pył. W samym centrum Mgławicy znajduje się gwiazda ukryta pod gęstą warstwą pyłu, co przypomina żółtko zamknięte w nieprzezroczystym białku.
Mgławica Jajko została uznana za pierwszą, najbliższą i najmłodszą tzw. mgławicę preplanetarną. Jak wskazują badacze, jest to etap przejściowy tuż przed powstaniem mgławicy planetarnej. W tej fazie struktura mgławicy widoczna jest dzięki odbitemu światłu gwiazdy centralnej, które przedostaje się przez „oko” w otaczającym ją pyle. Jasność takiego obiektu pochodzi z dysku materii odrzuconej przez gwiazdę kilkaset lat temu.
Hubble zarejestrował wiązki światła przedzierające się przez obszary polarne Mgławicy Jajko i napotykające wcześniejsze koncentryczne warstwy pyłu. Ich kształt sugeruje obecność kolejnych, niewidocznych towarzyszy gwiazdy. Wszystkie te elementy są schowane głęboko wewnątrz dysku pyłowego powstałego w ciągu ostatnich kilkuset lat.
Starsze kuzynki naszego Słońca w końcowej fazie życia pozbywają się swoich zewnętrznych warstw. Odsłonięte jądro nagrzewa się i jonizuje otaczający je gaz, prowadząc do powstania świecących powłok podobnych do tych spotykanych w innych mgławicach planetarnych. Jednak Mgławica Jajko znajduje się nadal w krótkim, przejściowym okresie trwającym zaledwie kilka tysięcy lat.
Analiza układu pyłowych łuków i płatów wskazuje, że ich powstanie to efekt regularnych, trudnych do wyjaśnienia procesów, przebiegających bez gwałtownych wybuchów typowych dla supernowych. Tego typu stare gwiazdy rozprzestrzeniły pył, który stał się składnikiem nowych układów planetarnych, w tym naszego Układu Słonecznego.
Najnowsze zdjęcia Hubble’a, wykonane za pomocą kamery Wide Field Camera 3, połączono z wcześniejszymi obserwacjami z lat 1997 i 2012. Pozwoliło to uzyskać najbardziej wyrazisty obraz Mgławicy Jajko w historii.
