To sojusznik USA. Powiedzieli "stop"
USA i Wielką Brytanię łączą specjalne relacje wojskowe. Brytyjczycy są jedyną nacją, z którą Amerykanie współpracują przy broni jądrowej. Brytyjczycy pomagali Amerykanom w większości operacji wojskowych od zakończenia II wojny światowej, nawet tych kontrowersyjnych. Jednak ostatnie działania rządu amerykańskiego sprawiły, że nawet ten najwierniejszy sojusznik powiedział: stop.
Amerykanie od tygodni przerzucają swoje siły w rejon Bliskiego Wschodu. Celem jest wywarcie presji na Iran w sprawie podpisania porozumienia o zaprzestaniu rozwoju broni jądrowej. Podobne manewry obserwowaliśmy wielokrotnie w momentach podwyższonego napięcia w regionie. Jednak skala najnowszych operacji oraz przerzut samolotów walki elektronicznej, retranslacji łączności i innych jednostek specjalistycznych każą sądzić, że tym razem ryzyko amerykańskiego ataku jest wysokie. Jednak jest coś co odróżnia obecne operacje od wielu poprzednich.
Przy wszelkich operacjach prowadzonych na Bliskim Wschodzie z wykorzystaniem bombowców strategicznych, kluczowe dla USA było wykorzystanie baz Fairford położonej w Wielkiej Brytanii i Diego Garcia położonej na wyspie na Oceanie Indyjskim, ale również należącej do Wielkiej Brytanii. Chociaż amerykańskie bombowce mogą operować z innych baz, co często udowadniają w czasie rotacyjnych obecności w krajach sojuszniczych, to te dwie bazy są najlepiej przystosowane do długotrwałego bazowania większej liczby bombowców strategicznych. Posiadają odpowiednie magazyny amunicji, warsztaty czy zaplecze socjalne. Do tego są zlokalizowane odpowiednio 3700 i 4000 km od granic Iranu, co znacznie skraca czas lotu w porównaniu z koniecznością operowania z baz w USA. To z kolei ma wpływ na zmęczenie załóg czy częstotliwość kolejnych misji.
Pociski Oriesznik. Czy możemy się przed nimi bronić?
Tym razem Amerykanie nie będą mogli skorzystać z tych strategicznych zasobów. Jak informują brytyjskie media, rząd brytyjski zabronił USA wykorzystania tych baz do wykonywania misji bojowych przy atakowaniu Iranu. Według The Times powodem odmowy jest obawa rządu brytyjskiego o to, że amerykański atak będzie złamaniem prawa międzynarodowego. Zakazuje ono nie tylko atakowania innych państw, ale także udostępniania swojego terytorium innym państwom, o których wiadomo, że mają zamiar taki atak przeprowadzić.
Rzecznik brytyjskiego ministerstwa obrony nie potwierdził ani nie zaprzeczył tym informacjom twierdząc, że nie będzie komentował spraw operacyjnych. Równocześnie podkreślono, że Wielka Brytania wspiera działania USA w celu uniemożliwienia Iranowi wejścia w posiadanie broni jądrowej.
Obawa o złamanie prawa międzynarodowego wydaje się jedynie wymówką. Wszak przez kilkadziesiąt lat współpracy Brytyjczykom nie przeszkadzały inne unilateralne działania USA, które nie miały poparcia ONZ czy innych organizacji międzynarodowych. Wśród możliwych przyczyn obecnej sytuacji można wymienić amerykańsko-brytyjski spór o bazię Diego Garcia.
Baza jest położona na archipelagu Czagos położonym około 500 km na północ od Mauritiusu. Przed dekadami była to jedna kolonia brytyjska, ale przed uzyskaniem niepodległości przez Mauritius, archipelag Czagos został z niej wyłączony i pozostał pod brytyjską kontrolą właśnie po to, aby mogła tam funkcjonować strategiczna baza wojskowa. Od 1968 r. niepodległy już Mauritius stara się o odzyskanie archipelagu Czagos.
Obecny rząd brytyjski doszedł do porozumienia z Mauritiusem, że archipelag zostanie mu zwrócony, ale sama baza Diego Garcia będzie dzierżawiona przez Wielką Brytanię przez kolejne 99 lat. To nie podoba się Donaldowi Trumpowi, który bazę traktuje jak swoją i nie chce, aby przeszła ona pod władanie państwa znacznie mniej przyjaznego USA niż Wielka Brytania. Amerykański prezydent w swoim stylu opublikował kilka wpisów w mediach społecznościowych wzywając Wielką Brytanię do zerwania porozumienia z Mauritiusem i zachowania pełnej kontroli nad archipelagiem, ale wydaje się, że nie odniesie to skutku.
Na razie poruszamy się jedynie w sferze informacji nieoficjalnych. Jaka będzie przyszłość, czas pokaże. Domniemany zakaz wykorzystania baz Diego Garcia i Fairford do ataku na Iran dotyczy ściśle lotów bojowych i możliwe jest ich wykorzystanie przez samoloty wsparcia, na przykład transportowce czy latające cysterny. Podobnie, Amerykanie mogą wykorzystywać swoje bazy na terytorium Wielkiej Brytanii: Mildenhall i Lakenheath. Jeśli zakaz okaże się prawdą, może on poważnie wpłynąć na stosunki dwustronne. Z pewnością wpłynie też na planowanie operacji wojskowych, które będą musiały zostać zmodyfikowane tak, aby ograniczyć rolę bombowców strategicznych.
