Archeologiczna sensacja. Szkielet gladiatora ze śladami po zębach lwa

Znalezione na starożytnym cmentarzu w pobliżu Yorku kości noszą wyraźne ślady ugryzień lwa, co, jak zaznaczyli naukowcy, jest pierwszym fizycznym dowodem na walki gladiatorów z dzikimi zwierzętami. Dotychczas te krwawe widowiska były znane wyłącznie ze źródeł pisanych lub z przedstawień na obrazach czy reliefach, co sprawiało, że wielu badaczy zastanawiało się, czy te starcia rzeczywiście miały miejsce. To odkrycie zmienia nasze rozumienie rzymskiej rozrywki i wskazuje na brutalną naturę tych wydarzeń, nawet w odległych prowincjach, takich jak Brytania.

Wyniki oraz opis badań międzynarodowego zespołu archeologów i osteologów, na czele którego stał profesor Tim Thompson z Maynooth University w Irlandii, ukazały się na łamach pisma "PLOS One" (DOI: 10.1371/journal.pone.0319847).

Starożytne mozaiki czy ceramika często przedstawiają sceny walk gladiatorów z lwami czy innymi groźnymi drapieżnikami, jednak bezpośrednich, fizycznych dowodów na te krwawe widowiska nie było. Aż do teraz. W Driffield Terrace w pobliżu Yorku na cmentarzysku z czasów rzymskich archeolodzy znaleźli szkielet z dziwnymi śladami zagłębień na miednicy. Analiza kryminalistyczna potwierdziła, że ​​ślady te zostały zostawione przez dużego kota, prawdopodobnie lwa.

– Przez lata nasza wiedza na temat rzymskich walk gladiatorów i widowisk ze zwierzętami opierała się w dużej mierze na tekstach historycznych i przedstawieniach artystycznych. To odkrycie dostarcza pierwszego bezpośredniego, fizycznego dowodu na to, że takie wydarzenia miały miejsce w tym okresie, zmieniając nasze postrzeganie rzymskiej kultury i rozrywki w tym regionie – powiedział Thompson.

Wszystkie szkielety na badanym cmentarzysku należą do młodych mężczyzn. Wszystkie mają poważne obrażenia. Wiele z nich pasuje do obrażeń znalezionych na szkieletach z cmentarza gladiatorów w Efezie w Turcji. – Kiedy spojrzysz na szkielety z grobów, wyleczone urazy, charakter dekapitacji, wszystko to jest bardzo niezwykłe, gdy porównamy to z ciałami z innych rzymskich cmentarzysk. Ale gdy porównamy to na przykład z ciałami z Efezu, to są one naprawdę podobne. Jesteśmy więc pewni, że to gladiatorzy – przyznał Thompson.

Lwy zazwyczaj atakują głowę lub szyję, ale ślady na badanym szkielecie znaleziono na miednicy. Autorzy publikacji sugerują, że znalezione ślady ugryzień, które powstały mniej więcej w czasie śmierci, nie były częścią ataku, ale powstały podczas żerowania. – Nie sądzę, żeby to było śmiertelne ugryzienie. Umiejscowienie, głębokość rany i czystość śladów ugryzień sugerują, że nie jest to ktoś, kto walczy lub zmaga się z lwem – wyjaśnił Thompson.

Dodatkowo badacze wskazują, że szkielet nosi ślady dekapitacji, ale nie jest jasne, w jaki sposób zmarł gladiator. Wiadomo, że było to gdzieś w III wieku n.e. "Ścięcie głowy tego osobnika prawdopodobnie miało na celu albo skrócenie jego cierpienia w chwili śmierci, albo dostosowanie się do zwyczajowych praktyk" – napisali autorzy badania.

Badacze przedstawili też alternatywną koncepcję. Według niej szkielet należał do człowieka, który został skazany na szczególnie brutalną formę egzekucji znaną jako damnatio ad bestias, w której śmierć była zadawana przez dzikie zwierzęta dla rozrywki tłumu, a skazaniec był unieruchomiony.

Niezależnie od tego, odkrycia potwierdzają historyczne relacje o brutalnych widowiskach organizowanych przez Rzymian, znanych jako venationes, w których ludzie walczyli z niebezpiecznymi zwierzętami.

Analizowany szkielet należał do mężczyzny w wieku od 26 do 35 lat. Gladiatora pochowano razem z dwoma innymi mężczyznami. Badacze znaleźli w grobie również kości koni. Do tej pory nie odnaleziono areny, na której walczyli gladiatorzy.

Wykopaliska w Driffield Terrace prowadzone są od 2004 roku. Podczas prac znaleziono około 80 szkieletów, z czego większość po dekapitacji. Większość należała też do dobrze zbudowanych młodych mężczyzn i nosiła ślady przemocy.