Recepta na głód. Naukowcy wskazali źródło pożywienia dla milionów ludzi
Wyobraźmy sobie ocean tętniący życiem, w którym rafy koralowe nie są wyłącznie turystyczną atrakcją, lecz także wydajnym i odnawialnym źródłem żywności. Międzynarodowy zespół naukowców pod kierownictwem Jessiki Zamborain-Mason pokazuje, że dzięki lepszemu zarządzaniu połowami i odbudowie zasobów rybnych rafy koralowe mogłyby dostarczać miliony dodatkowych porcji ryb rocznie.
Badacze przeanalizowali dane z 2053 raf koralowych na całym świecie, zebrane w latach 1999–2014. Wykorzystali zaawansowane modele statystyczne oparte na podejściu bayesowskim, aby oszacować, ile ryb żyje dziś na rafach oraz jaki poziom biomasy byłby możliwy do osiągnięcia przy ograniczeniu presji połowowej.
Analizy nie ograniczały się wyłącznie do liczby ryb. Uwzględniono także czynniki środowiskowe i społeczne, takie jak:
- temperatura powierzchni morza;
- pokrycie raf przez żywe koralowce (jako wskaźnik ich kondycji);
- dostępność raf dla ludzi, czyli pośredni wpływ osadnictwa i infrastruktury portowej.
Takie podejście pozwoliło porównać rafy intensywnie eksploatowane z rezerwatami morskimi oraz z obszarami odległymi, niemal nietkniętymi przez człowieka.
Ile ryb "powinno" być w morzu?
Kluczowym pojęciem w badaniu jest tzw. MMSY (Multispecies Maximum Sustainable Yield), czyli maksymalny zrównoważony połów dla całych zespołów gatunków. To poziom eksploatacji, przy którym można regularnie pozyskiwać ryby, nie doprowadzając do załamania populacji.
Modele zastosowane przez naukowców wskazują, że:
- średnia biomasa ryb na rafie bez presji połowowej (biomasa referencyjna) wynosi około 114,6 tony na kilometr kwadratowy;
- największa produktywność połowowa pojawia się wtedy, gdy biomasa spada do około 50 proc. tego poziomu;
- tempo naturalnej odbudowy zespołów rybnych wynosi średnio 0,19 rocznie, choć różni się w zależności od lokalnych warunków.
Warto podkreślić, że "50 proc." nie jest magiczną granicą natury, lecz wynikiem przyjętego modelu ekologicznego, który – zdaniem autorów – najlepiej opisuje globalne dane o rafach.
Miliony dodatkowych porcji ryb
Zamiast skupiać się wyłącznie na skali przełowienia, autorzy badania pokazują, jakie korzyści mogłaby przynieść odbudowa stad do poziomów zrównoważonych. Z ich wyliczeń wynika, że:
- Indonezja mogłaby pozyskiwać ponad 32 tys. ton ryb rocznie więcej niż obecnie;
- Filipiny zyskałyby około 108 milionów dodatkowych porcji ryb rocznie (przy założeniu porcji 100 g);
- w Tanzanii odbudowa stad mogłaby zapewnić roczne zapotrzebowanie na ryby dla około 670 tys. dodatkowych osób.
W skali globalnej oznacza to realne wsparcie dla społeczności przybrzeżnych, które często są najbardziej uzależnione od lokalnych zasobów morskich.
Czas – kluczowy czynnik odbudowy
Naukowcy podkreślają, że odbudowa zasobów nie następuje natychmiast. Czas potrzebny na powrót do optymalnej biomasy zależy przede wszystkim od skali ograniczeń połowów.
W scenariuszach z bardzo silną ochroną – na przykład w rezerwatach morskich – wiele raf może zbliżyć się do poziomu zrównoważonego w ciągu 10–20 lat. Przy utrzymaniu umiarkowanych połowów proces ten bywa znacznie dłuższy i w niektórych regionach może przekraczać kilkadziesiąt lat.
Nie tylko ekologia, ale i strategia walki z głodem
Badanie opublikowane w "Proceedings of the National Academy of Sciences" pokazuje, że ochrona raf koralowych to nie wyłącznie kwestia ochrony przyrody. To także potencjalnie skuteczna strategia wzmacniania bezpieczeństwa żywnościowego.
Autorzy zaznaczają jednocześnie, że ich szacunki opisują potencjał przy optymalnym zarządzaniu. Nie uwzględniają m.in. przyszłych skutków zmian klimatu czy degradacji raf związanej z ociepleniem oceanów. Mimo to wnioski zdają się być jasne: mądre, oparte na danych zarządzanie połowami może sprawić, że rafy koralowe staną się stabilnym źródłem białka dla milionów ludzi na świecie.
