Przełomowe badania Kallisto. Naukowcy zaglądają pod jego powierzchnię
Odkryte na początku XVII wieku przez Galileusza cztery księżyce Jowisza pomimo czterech stuleci badań, wciąż intrygują naukowców. W XXI wieku stawiamy już zupełnie inne pytania o ich naturę. Zespół naukowców postanowił przyjrzeć się wewnętrznej budowie jednego z nich.
Najnowsze badania rzucają nowe światło na tajemnice skrywające się pod lodową skorupą Kallisto – czwartego i najbardziej zewnętrznego z galileuszowych księżyców Jowisza. Analiza danych z 2012 r., zebranych za pomocą radioteleskopu ALMA, pozwoliła zajrzeć kilka centymetrów pod powierzchnię tego obiektu oraz oszacować temperaturę i skład regolitów występujących w różnych miejscach na jego powierzchni.
Badanie miało na celu zestawienie nowych danych termicznych z archiwalnymi pomiarami wykonanymi przez sondę Galileo, która badała Kallisto w latach 1995–2003. Naukowcy określili średnią temperaturę powierzchni na poziomie około 133 K, czyli -140,15 st. C. Udało się im również lepiej zrozumieć skład powierzchni księżyca, a także wychwycić różnice temperaturowe między poszczególnymi regionami.
Co ciekawe, pomiary wykazały także różnice temperatur pod powierzchnią lodowego księżyca. Naukowcy podkreślają, że uzyskane przez nich wyniki stanowią jedynie punkt wyjścia do dalszych badań, które pomogą wyznaczyć kierunki przyszłych misji kosmicznych. Jak wskazano w badaniu: "Przyszłe obserwacje naukowe Kallisto z użyciem ALMA w znacznym stopniu poprawią rozdzielczość obrazów tego typu oraz ograniczą niepewności dotyczące temperatury, co otworzy drogę dla przyszłych sond kosmicznych".
Kallisto, księżyc odkryty przez Galileusza w 1610 r., to obiekt rozmiarami zbliżony do Merkurego i zarazem jeden z najbardziej usianych kraterami ciał Układu Słonecznego. Brak aktywności geologicznej na księżycu prowadzi do wyjątkowego w skali Układu Słonecznego zachowania śladów po starożytnych uderzeniach. Ta jedna cecha wyraźnie odróżnia Kallisto od innych galileuszowych księżyców, na których procesy wewnętrzne względnie szybko zacierają ślady historii na ich powierzchni.
Badacze sądzą, że wewnątrz Kallisto może istnieć ocean ciekłej wody, podobnie jak na Europie i Ganimedesie. Główne przesłanki wynikają z obserwacji interakcji z silnym polem magnetycznym Jowisza, które obejmuje wszystkie jego duże księżyce. Badania tajemniczej struktury Kallisto stanowią klucz do poznania historii Układu Słonecznego oraz procesu formowania się oceanów podpowierzchniowych.
W 2023 r. wystartowała misja Europejskiej Agencji Kosmicznej o nazwie JUICE. Sonda dotrze do Jowisza w lipcu 2031 r., gdzie przez trzy lata ma prowadzić obserwacje m.in. Kallisto, Ganimedesa i Europy, badając ich powierzchnie oraz wnętrza. Pozwoli to na zaawansowane mapowanie właściwości termicznych Kallisto i możliwe potwierdzenie istnienia podpowierzchniowego oceanu.
