Polacy zaobserwowali niezwykłe zjawisko - przebudzenie gwiazdy nowej

Polacy zaobserwowali niezwykłe zjawisko - przebudzenie gwiazdy nowej18.08.2016 12:56
Polacy zaobserwowali niezwykłe zjawisko - przebudzenie gwiazdy nowej
Źródło zdjęć: © Fifth Star Labs LLC | Fifth Star Labs LLC

Polscy naukowcy zaobserwowali i opisali niezwykłe zjawisko - przebudzenie gwiazdy nowej. Do wydarzenia doszło w gwiazdozbiorze Centaura. "Nasze badania stanowią przełom w poznawaniu mechanizmów prowadzących do tych gigantycznych eksplozji we Wszechświecie" - skomentował prof. Andrzej Udalski, dyrektor Obserwatorium Astronomicznego Uniwersytetu Warszawskiego.

Gwiazdy nowe to układy podwójne składające się z dwóch gwiazd krążących po bardzo ciasnych orbitach – w przypadku badanego układu z gwiazdozbioru Centaura gwiazdy okrążały się raz na 5 godzin. Częścią takiego układu jest biały karzeł, czyli „wypalona” gwiazda, we wnętrzu której nie zachodzą już reakcje termojądrowe. Druga gwiazda - w przypadku układu z gwiazdozbioru Centaura całkiem podobna do Słońca - jest zaś rozciągnięta przez siły grawitacyjne i traci materię, która przepływa w kierunku białego karła, gromadząc się na jego powierzchni. Kiedy masa zgromadzonego tam gazu jest dostatecznie duża, rozpoczyna się łańcuch reakcji termojądrowych. Obserwujemy wówczas gwałtowny kataklizm, ogromne rozjaśnienie całego układu – wybuch gwiazdy nowej.

288761965881604243
Źródło zdjęć: © Ewolucja nowej V1213 Centauri (fot. Jan Skowron, Krzysztof Ulaczyk / Obserwatorium Astronomiczne Uniwersytetu Warszawskiego)

Właśnie takie zjawisko udało się zaobserwować polskim naukowcom. W maju 200. r. nastąpił wybuch gwiazdy nowej.

_ - W chwili, kiedy gwiazda była najjaśniejsza, była 2 mln razy jaśniejsza niż przed wybuchem. Z czasem nowa przygasła, ale nawet teraz, po siedmiu latach od zaobserwowania tego zjawiska, jest 50 razy jaśniejsza niż na początku obserwacji _ - powiedział PAP Przemek Mróz, doktorant Obserwatorium Astronomicznego Uniwersytetu Warszawskiego.

Analiza precyzyjnych obserwacji gwiazdy V1213 Centauri (Nova Centauri 2009) wykonanych w latach 2003–2016 stanowi przełom w interpretacji mechanizmów prowadzących do gigantycznych kataklizmów kosmicznych, jakimi są wybuchy gwiazd nowych. Odkrycia dokonano w ramach prowadzonego w Obserwatorium Astronomicznym Uniwersytetu Warszawskiego przeglądu nieba The Optical Gravitational Lensing Experiment (OGLE). Wyniki prac Polaków opublikowano w prestiżowym tygodniku "Nature".

Zespołowi Polaków udało się nie tylko zaobserwować taki wybuch na powierzchni gwiazdy, ale i wyjaśnić mechanizmy, które tam zachodziły - i ciągle zachodzą. Zdaniem naukowców obserwacje są zgodne z teorią hibernacji nowych. Teoria ta czekała na potwierdzenie od 30 lat.

Teoria hibernacji, dzięki której wyjaśnić można to, co zaobserwowali naukowcy, zakłada, że nowa po jakimś czasie od wybuchu uspokaja się, przygasa i następuje jej "hibernacja". Materia jednak ciągle stopniowo gromadzi się na powierzchni białego karła. Po jakimś czasie cykl znowu się powtórzy. Może to jednak potrwać od kilkunastu tysięcy do kilku milionów lat. Ta skala czasowa jest znacznie dłuższa niż dostępne historyczne obserwacje, więc na razie nie ma co czekać na następny wybuch tej samej nowej.

PAP/js

Oceń jakość naszego artykułuTwoja opinia pozwala nam tworzyć lepsze treści.
Udostępnij:
Wybrane dla Ciebie
Komentarze (3)