Magnetyczne lawiny na Słońcu. To one odpowiadają za rozbłyski
Najnowsze obserwacje sondy Solar Orbiter ujawniają, że rozbłyski słoneczne mogą być wywoływane przez „magnetyczną lawinę” – pozornie niewielkie zmiany, które ostatecznie prowadzą do gigantycznych eksplozji.
Europejska sonda Solar Orbiter dostarczyła najdokładniejszych dotąd danych na temat procesu prowadzącego do powstawania na powierzchni naszej gwiazdy rozbłysków słonecznych. Zespół badaczy przyglądał się wydarzeniom sprzed rozbłysku, rejestrując nieoczekiwane zmiany w polach magnetycznych Słońca. Odkryto, że to niewielkie zaburzenia prowadzą do coraz gwałtowniejszych zjawisk, układając się w swoistą magnetyczną lawinę.
Przez 40 minut przed rozbłyskiem naukowcy obserwowali stopniowy wzrost aktywności. Linie pola magnetycznego zachowywały się podobnie do warunków poprzedzających lawinę – od drobnych zmian przechodząc do dynamicznego rozpadu pola i wyrzutu plazmy. Badacze zaobserwowali, jak fragmenty tej plazmy dosłownie „spadały” z powrotem na powierzchnię Słońca.
Według Pradeepa Chitty z Instytutu Maxa Plancka, poszczególne drobne zdarzenia rekoneksji magnetycznej rozprzestrzeniały się błyskawicznie. Dane z sondy kosmicznej Solar Orbiter po raz pierwszy umożliwiły naukowcom dokładne przyjrzenie się procesom zachodzącym w miejscu, w którym dosłownie minuty później doszło do rozbłysku.
Opisany w pracy rozbłysk miał miejsce 30 września 2024 roku. Nie był to najsilniejszy rozbłysk - jego klasę oszacowano na M7.7. Obserwacje wykazały powolny wzrost jasności w zakresie promieniowania ultrafioletowego i rentgenowskiego tuż przed wybuchem. Plazma podgrzewała się i przyspieszała, osiągając prędkości rzędu połowy prędkości światła.
Przebieg rozbłysku polegał na zrywaniu i łączeniu się linii pola magnetycznego. Doszło do tzw. rekoneksji, która wyzwoliła olbrzymią ilość energii i przyspieszyła cząstki. Zjawisko to wzmocniły „spadające” na Słońce skupiska plazmy – obserwowane już przed eksplozją.
Miho Janvier z Europejskiej Agencji Kosmicznej uznała te obserwacje za przełomowe. „Obserwacje przeprowadzone przez sondę Solar Orbiter pokazują mechanizm rozbłysku i podkreślają kluczową rolę w uwalnianiu energii na zasadzie lawiny magnetycznej. Interesujące będzie sprawdzenie, czy ta mechanika występuje również przy innych rozbłyskach oraz na innych gwiazdach” – stwierdziła Janvier.
