Gigant ukryty pod lodem. Na trop wpadli dzięki kamieniowi

Różowe granitowe głazy leżące na szczytach Gór Hudson pomogły naukowcom odkryć granitową formację ukrytą pod lodem lodowca Pine Island. Struktura ma ok. 100 km szerokości i ok. 7 km grubości.

Od lat obecność różowych granitów na szczytach tych gór budziła zainteresowanie naukowców. Badacze zastanawiali się, jak różowe granity znalazły się na szczytach gór i co mogą one znaczyć w kontekście historii Antarktydy.

Badacze z British Antarctic Survey (BAS) przeanalizowali granity. Zmierzyli oni rozpad promieniotwórczych pierwiastków i odkryli, że skały powstały ok. 175 mln lat temu, w okresie jurajskim. Przez lata badacze nie wiedzieli jednak, jak głazy znalazły się na szczytach Gór Hudson. Przełom przyniosły badania powietrza.

Pomiary grawimetryczne wykonane przez maszyny Twin Otter i samoloty przelatujące nad zachodnią częścią Antarktydy ujawniły nietypowy sygnał dochodzący spod lodowca. Sygnał ten był bardzo zbliżony do tego, który wydawałby duży granitowy blok ukryty pod lodowcem.

– To niezwykłe, że głazy z różowego granitu zauważone na powierzchni doprowadziły nas do ukrytego olbrzyma pod lodem – powiedział dr Tom Jordan z BAS. – Łącząc datowanie geologiczne z badaniami grawitacyjnymi, nie tylko rozwiązaliśmy zagadkę pochodzenia tych skał, ale także odkryliśmy nowe informacje o tym, jak pokrywa lodowa płynęła w przeszłości i jak może się zmieniać w przyszłości – dodał.

Połączenie danych pomaga odtworzyć grubość i kierunki przepływu lodu podczas ostatniego zlodowacenia ok. 20 tys. lat temu. To kluczowe dla kalibracji modeli opisujących odpowiedź Antarktydy na trwające ocieplenie.

Pod lodowcem Pine Island, który w ostatnich dekadach traci lód najszybciej w regionie, podłoże geologiczne wpływa na tarcie, poślizg i drenaż wód roztopowych. Nowe rozpoznanie pozwoli usprawniać modele podnoszenia poziomu mórz.

– Skały stanowią niesamowity zapis tego, jak nasza planeta zmieniała się na przestrzeni czasu, zwłaszcza wskazując erozje lodowcowe i to, jak zmieniały one krajobraz Antarktydy – mówi dr Joanne Johnson z BAS. – Byliśmy w stanie odtworzyć jak różowe granity dotarły na swoje obecne miejsce. To z kolei daje nam wskazówki, jak pokrywa lodowa Antarktydy Zachodniej może się zmienić w przyszłości – wyjaśniła badaczka.