Działa inaczej niż myślisz. Cichy bohater kotwiczenia

O kotwicy najczęściej myśli się w kontekście części osiadającej na dnie. Ta składa się najczęściej z trzonu, który zakończy jest łapami wygiętymi ku górze. Na końcu tych łap znajdują się też pazury, które mogą złapać dno. Takie rozwiązanie potrafi ważyć sporo - w przypadku Titanica było to mniej więcej 16 ton, a dla tankowca Jahre Viking było to aż 36 ton. W przypadku statków cywilnych ważących 200 tysięcy ton sama kotwica potrafi ważyć około 10 ton.

To jednak masa samej kotwicy. Aby ta mogła efektywnie pracować, potrzeba liny w przypadku lekkich konstrukcji, a przy znakomitej większości rozwiązań - łańcucha. Jego długość nie wynika tylko z tego, jak głęboko kotwiczy łódź, bowiem ten proces najczęściej nie odbywa się na głębokości powyżej 30 metrów, a w wielu przypadkach robi się to w płytszych wodach. Dlaczego zatem łańcuchy potrafią mieć nawet 2-3 kilometry?

Masa kotwicy, jak i jej zakończenie zębami odgrywa istotną rolę, gdyż pomaga w zamocowaniu statku. Dno jednocześnie nie zawsze jest twarde i samo dociążenie to nie wszystko. Istotna jest także krzywa łańcuchowa, czyli krzywa płaska, która pozwala jednostajnie rozłożyć masę. Kotwica oraz statek tworzą dla niej podpory - dwa punkty będąca jej początkiem i końcem.

Nawet gdyby zbudowano ogromnie ciężką kotwicę i łańcuchy, siły wiatru i fal są wielokrotnie większe i potrafią być nieregularne. Dlatego też działaniem łańcucha jest kontrolowanie geometrii całego układu. Ciężki łańcuch opada na dno i leży na nim na długim odcinku. Siła ciągu staje się przez to niemal równoległa do dna, a to sprawia, że nie działa na nią docisk, a wpływy prądów z różnych wysokości rozkładają się na większym dystansie.

Kotwica niejednokrotnie znajduje się kilkaset metrów od statku. Nowoczesne rozwiązania to narzędzia nie do wgryzania się w dno, a do rozłożenia się na w miarę najszerszej powierzchni. Celem jest wymuszenie zużycia jak największej ilości energii podczas przesuwania po dnie jak najwięcej piasku. Pomaga w tym łańcuch, który także zwiększa tarcie.

Kotwica oraz długi, ciężki łańcuch zapewniają, że energia z fal lub szkwałów najpierw podnosi łańcuch z dna i dopiero potem dociera do kotwicy. Do tego momentu potrafi już znacznie się rozproszyć na większej powierzchni. Krótki łańcuch zwiększyłby odpowiedź statku i kotwicy na ruchy spowodowane powietrzem lub prądami morskimi. Długi i ciężki łańcuch w mniejszym stopniu sprężynuje, a w większym wynosi energię poza dwa punkty.

W związku z siłami działającymi na statek zanurzenie kotwicy nie może odbyć się na zbyt płytkich wodach. Wtedy krzywa łańcuchowa staje się bardziej stroma, a każdy ruch łodzi szybciej wpływa na łańcuch. Istotne jest także to, by postawić na łańcuch przy nieregularnym i miękkim dnie, gdzie sama siła wbijania się pazurów kotwicy w dno jest słabsza.

Długość łańcucha zależy od rodzaju i rozmiaru statku, ale także i od warunków, jakie mogą panować pod powierzchnią wody i w atmosferze. Znaczenie ma też głębokość i konstrukcja dna. Przyjmuje się, że najczęściej łańcuch jest od 5 do 7 razy dłuższy niż głębokość, na którą zniża się kotwica. Większa proporcja obowiązuje przy silnym wietrze i falach. Z kolei dla mniejszych łodzi i jachtów w umiarkowanych warunkach wystarczy łańcuch 4-5-krotnie dłuższy niż głębokość zanurzenia.