20 lat Twittera. Jak X stał się fabryką dezinformacji?

Pierwsza wersja platformy działała jeszcze pod nazwą Twttr i niewiele przypominała dzisiejsze media społecznościowe. System opierał się na smsach i automatycznie rozsyłał wiadomości do subskrybentów. Rok później, w 2007 r., serwis dodał hasztag #, który pozwolił porządkować wpisy według tematów.

Znaczenie Twittera wyraźnie wzrosło w latach 2010-2011. Podczas fali protestów w krajach arabskich stał się ważnym narzędziem komunikacji aktywistów, a później także globalnym kanałem informacji, po który sięgali politycy i prezydenci.

Przełom nastąpił w 2022 r., gdy Elon Musk kupił Twittera za 44 mld dol. Jak przypomina PAP, jedną z pierwszych decyzji nowego właściciela było mocne ograniczenie zatrudnienia w zespołach zajmujących się moderacją treści. W 2023 r. platforma przyjęła nazwę X, a w 2026 r. weszła do kosmicznego imperium Muska, czyli SpaceX.

W kolejnych latach zaczęły pojawiać się raporty, które stawiały X w centrum dyskusji o dezinformacji. Z marcowego opracowania Europejskiej Służby Działań Zewnętrznych wynika, że 88 proc. spośród 43 tys. przeanalizowanych incydentów dezinformacyjnych w Europie rozprowadzano właśnie przez X. Dla porównania Telegram odpowiadał za 3 proc., a Facebook za 2 proc. Unijni analitycy ocenili, że celem takich działań było osłabianie zaufania obywateli do własnego kraju, a najczęściej atakowano polityków, instytucje prodemokratyczne i sektor bezpieczeństwa.

Na działanie platformy zwrócili uwagę także badacze z Włoch. Zespół kierowany przez politologa Germaina Gauthiera z Uniwersytetu Bocconi opisał w lutym 2026 r. na łamach "Nature", że algorytmy X wpływają na polaryzację i przesuwają poglądy użytkowników w stronę środowisk konserwatywnych i prawicowych. Badacze uznali również, że serwis szczególnie promuje treści politycznych aktywistów, a te silnie oddziałują na emocje odbiorców.

Do podobnych wniosków doszli naukowcy z London School of Economics, którzy analizowali wpisy publikowane na X latem 2024 r. podczas zamieszek w Wielkiej Brytanii po ataku nożownika i śmierci trzech dziewczynek. Według badaczy bezpośrednie interakcje Muska ze skrajnie prawicowymi kontami automatycznie zwiększały zasięg dezinformacji na kanałach milionów użytkowników.

Ustalili też, że wiele nacjonalistycznych profili podszywało się pod oficjalne media po zmianie systemu weryfikacji na model subskrypcyjny. Konta z płatnym niebieskim znacznikiem zyskiwały większą widoczność komentarzy, a część z nich używała sztucznej inteligencji do tworzenia ksenofobicznych fake newsów i zarabiała na zasięgach.

Skala problemu przełożyła się na decyzje instytucji publicznych. W czerwcu 2026 r. Prokurator Generalny Anglii i Walii zakazał swojemu departamentowi prowadzenia komunikacji na X. Z kolei Komisja Europejska w styczniu 2026 r. rozpoczęła dochodzenie dotyczące chatbota Grok. Postępowanie dotyczyło braku oceny ryzyka przed szerokim udostępnieniem tej funkcji użytkownikom z UE i obejmowało m.in. przypadki deepfake'ów o charakterze pornograficznym, materiałów antysemickich oraz zmanipulowanych fake newsów politycznych.

Mimo tych zastrzeżeń skala korzystania z platformy pozostaje bardzo duża. Według danych opublikowanych w lutym 2026 r. przez portal badawczo-analityczny Resourcera z X korzysta miesięcznie ok. 561 mln użytkowników, z czego ponad 100 mln mieszka w USA. Przeciętny użytkownik spędza tam ponad 34 minuty dziennie.

"Ok. 60,6 proc. użytkowników korzysta z X, aby być na bieżąco z najnowszymi wiadomościami i wydarzeniami, co czyni ją najpopularniejszą aplikacją informacyjną w wielu krajach na świecie" - czytamy w raporcie. Jednocześnie czerwcowy raport "Digital News Report 2026" Reuters Institute wykazał w USA 7-procentowy spadek korzystania z X jako źródła sprawdzonych wiadomości wśród osób w wieku od 18 do 24 lat.