Poradnik: jak robić zdjęcia makro?

Ustawianie ostrości

Większość współczesnych lustrzanek wyposażona jest w system automatycznego ustawiania ostrości. Są różne szkoły ustawiania jej podczas fotografowania owadów. Do mniejszych odwzorowań można używać autofokusu, przy dużych jest to bardzo niepraktyczne. Wykonując tego typu fotografie, niezależnie od skali odwzorowania, zasadniczo nie polecam używania systemu AF. Ostrość i szerokość kadru ustawiam tylko ręcznie. Na obiektywach makro skala odwzorowania jest wprawdzie opisana, ale cyferki, to nie wszystko. W praktyce ustawiam na początku "przewidywaną" skalę odwzorowania, a następnie przesuwam aparat, kręcąc równocześnie pierścieniem ostrości tak, by uzyskać odpowiedni kadr i ostrość. Przy odrobinie wprawy metoda jest bardzo wygodna i skuteczna. Jaka powinna, moim zdaniem, być ostrość podczas fotografowanego owada, opiszę w dalszej części artykułu, w kontekście perspektywy.

Parametry ekspozycji

W celu poprawnego naświetlenia zdjęcia musimy ustawić, sami lub korzystając z automatyki aparatu, trzy podstawowe parametry: czułość matrycy (ISO), wartość przysłony i czas naświetlania.

Modraszek ikar - przednia perspektywa przy fotografowaniu motyla również może być dobra (fot. PC World)

Biorąc pod uwagę to, co napisałem wcześniej, kiedy brakuje światła i czas naświetlania robi się za długi, zwiększenie czułości matrycy jest rozwiązaniem dość kuszącym. Trzeba jednak pamiętać, że w każdym, nawet najlepszym aparacie powoduje to zwiększenie szumów, które pojawiają się na zdjęciu i potrafią skutecznie zniszczyć jego cenne szczegóły. Nie zalecam używania wyższej czułości niż ISO800, wyjątkowo ISO1600. Najlepiej, jeżeli warunki na to pozwalają, stosować ISO100, 200 lub 400. W przypadku aparatu analogowego wyboru ISO dokonujemy w momencie zakładania do niego odpowiedniego filmu.

Ustawienie wartości przysłony zawsze musi być kompromisem. Przy niewielkiej skali odwzorowania głębia ostrości jest jeszcze stosunkowo duża, więc po przymknięciu obiektywu często możemy w niej zmieścić, przy odpowiednim kierunku fotografowania, całego owada. Niestety, większa głębia ostrości powoduje, że tło, które nie zawsze jest korzystne, za mało rozmyte, rozprasza uwagę widza i "zagłusza" główny motyw zdjęcia, co z kolei sugerowałoby zastosowanie mniejszej wartości przysłony. W takiej sytuacji najczęściej stosuję przysłony 5,6-8, niekiedy 4. Przy dużej skali odwzorowania głębia ostrości jest bardzo niewielka, często mówi się "papierowa". Wtedy konieczne jest maksymalne przymknięcie obiektywu (przysłony rzędu 11-16), co powoduje, że często zaczyna brakować światła i czas naświetlania staje się zbyt długi.