Poradnik: jak robić zdjęcia makro?

Czym fotografować owady

Widziałem wiele wspaniałych zdjęć owadów wykonanych aparatami kompaktowymi. Jednak ponieważ sam nigdy kompaktu nie używałem, wiele moich rozważań, zwłaszcza o charakterze technicznym, dotyczy fotografowania lustrzanką. Powszechnie wiadomo, że jedną z podstawowych jej zalet jest możliwość wymiany optyki - do określonego celu możemy zastosować odpowiedni obiektyw. Najbardziej odpowiednią do fotografowania owadów optyką są specjalne obiektywy makro (oznaczane przez producentów z ang. MACRO). Są to na ogół bardzo dobre obiektywy stałoogniskowe, które mogą służyć zarówno do "normalnego" fotografowania, jak i wykonywania zdjęć z dużą skalą odwzorowania, najczęściej 1:1 (więcej na temat skali odwzorowania można przeczytać w ramce "Skala odwzorowania"). Stosując takie obiektywy, można wykonać zdjęcie nie tylko całego owada, lecz też jego portret.

Mrówka rudnica - również makrofotografia (fot. PC World)

Każdy liczący się producent sprzętu fotograficznego oferuje kilka typów takich obiektywów. Obiektywy makro mogą mieć różne ogniskowe, co wiąże się z tzw. minimalną odległością obrazową lub minimalną odległością ostrzenia. Jest to odległość, z jakiej można wykonać zdjęcie przy największej skali odwzorowania. Najczęściej dłuższa ogniskowa oznacza większą minimalna odległość ostrzenia. Nietrudno się domyślić, że przy fotografowaniu owadów będzie nam zależało

na jak największej odległości ostrzenia - nie płoszymy wtedy owadów, zbliżając się do nich na odległość kilku centymetrów. Powinniśmy więc szukać obiektywów o możliwie długiej ogniskowej, co najmniej około 100 mm.

Specjalny obiektyw makro nie jest, oczywiście, niezbędny do fotografowania owadów. Niektóre obiektywy zmiennoogniskowe mają w swoim oznaczeniu słowo "MACRO". Nie są to klasyczne obiektywy makro, ale pozwalają uzyskiwać przyzwoite skale odwzorowania - na przykład 1:2 czy 1:3, co często w zupełności wystarcza do fotografowania większych owadów. Najprostszymi i najtańszymi sposobami zwiększenia skali odwzorowania każdego obiektywu jest zastosowanie soczewek lub konwerterów makro, a także pierścieni pośrednich. Każde z wymienionych rozwiązań, umiejętnie stosowane, pozwala na uzyskanie znakomitych efektów, ale najlepszy i najwygodniejszy pozostaje specjalny obiektyw makro.

Szarańczak w porannej rosie. Warto czasem wstać wczesnym rankiem (fot. PC World)

Sztuczne oświetlenie

Zdarza się, że światło naturalne nie wystarcza do prawidłowego wykonania zdjęcia. Gdy nie posługujemy się statywem (wbrew pozorom, nie jest konieczny do fotografowania owadów), przy dużej skali odwzorowania musimy mocno przymknąć obiektyw w celu zwiększenia głębi ostrości. Nawet w dobrym oświetleniu czas naświetlania może się okazać zbyt długi dla poprawnego wykonania zdjęcia. Wtedy trzeba się posiłkować dodatkowym światłem - najczęściej wykorzystuje się flesz. Jednym z rozwiązań jest zastosowanie specjalnej lampy błyskowej makro - pierścieniowej, która daje równomierne oświetlenie, bez głębokich cieni. Oprócz niej używam czasem zwykłego flesza z własnej konstrukcji dyfuzorem. Sztuczne oświetlenie przy fotografowaniu owadów jest jednak dla mnie ostatecznością. W każdej sytuacji staram się ograniczyć do światła zastanego i lampy używam tylko wtedy, gdy jest to absolutnie konieczne.

Świtezianka błyszcząca na rozmytym tle zarośli (fot. PC World)